Một người phụ nữ từng chia sẻ câu chuyện này trong một lớp học của tôi:
Cô sinh ra và lớn lên trong một gia đình đạo đức và từng là người đi lễ rất đều đặn. Tuy nhiên, trong những năm tháng đại học, đức tin và thói quen giữ đạo của cô cứ giảm dần, đến mức khi tốt nghiệp, cô chẳng còn đến nhà thờ hay cầu nguyện mấy nữa. Sự hờ hững với việc cầu nguyện và đi lễ này kéo dài suốt vài năm sau khi cô ra trường. Câu chuyện của cô tập trung vào việc điều đó đã thay đổi như thế nào.
Một ngày nọ, gần bốn năm sau khi dường như đã từ bỏ hoàn toàn thói quen cầu nguyện và đi lễ, cô bay đến Colorado để thăm chị gái và đi trượt tuyết. Cô đến nơi vào chiều Thứ Bảy và sáng hôm sau, Chủ Nhật, chị gái cô rủ cô cùng đi lễ. Cô lịch sự từ chối và đi trượt tuyết thay vào đó.
Ngay trong lượt trượt đầu tiên xuống dốc, cô đã đâm vào một cái cây và bị gãy chân. Với cái chân bó bột to sụ, cô được xuất viện vào Thứ Bảy tuần sau đó. Sáng hôm sau, người chị lại rủ cô đi lễ. Lần này (“chẳng còn việc gì khác để làm”), cô đã đồng ý. Thật tình cờ, hôm đó lại đúng vào Chủ Nhật Chúa Chiên Lành, và cũng thật trùng hợp (một lần nữa), có một linh mục từ Israel sang ghé thăm và giảng lễ. Vị linh mục không thể nhìn thấy cô đang ngồi gần phía cuối nhà thờ với chiếc chân bó bột, vậy mà cha lại bắt đầu bài giảng như thế này:
“Trong số những người mục đồng ở Israel, có một phong tục đã tồn tại từ thời Chúa Giêsu và đôi khi vẫn được thực hiện cho đến ngày nay, giúp làm nổi bật một khía cạnh ẩn giấu của một người mục tử tốt lành. Đôi khi, người mục đồng cảm nhận được một chú chiên non có nguy cơ bẩm sinh sẽ trở thành một con chiên lạc, suốt đời đi lang thang rời xa đàn. Điều người mục đồng làm khi đó là cố tình làm gãy một chân của nó, để anh ta phải bế bồng và mang nó trên tay cho đến khi chiếc chân lành lặn. Đến lúc đó, chú chiên nhỏ đã trở nên quá gắn bó với người mục đồng đến mức nó sẽ không bao giờ đi lạc nữa.”
“Dù tôi có chậm hiểu đến đâu,” người phụ nữ kết luận, “thì với chiếc chân gãy này cùng tất cả những sự trùng hợp ngẫu nhiên ấy, việc nghe được câu chuyện đó đã đánh thức một điều gì đó sâu thẳm bên trong tôi. Mười lăm năm đã trôi qua kể từ đó và tôi đã cầu nguyện và đi nhà thờ thường xuyên kể từ đó!”
James Mackey từng gợi ý rằng sự quan phòng của Thiên Chúa là “sự kết hợp của những biến cố ngẫu nhiên mà qua đó Thiên Chúa cất tiếng.” Những gì người phụ nữ ấy trải qua vào ngày Chủ Nhật đó chính là ngôn ngữ của Thiên Chúa, là sự quan phòng diệu kỳ, là việc Thiên Chúa cất tiếng nói với cô thông qua một chuỗi các sự kiện ngẫu nhiên.
Ngày nay, khái niệm về sự quan phòng của Thiên Chúa thường bị bỏ qua hoặc hiểu sai. Một số tín hữu Công giáo đồng nhất nó với một tinh thần định mệnh lệch lạc (“Nếu Chúa muốn con tôi sống, Ngài sẽ không để nó chết. Chúng tôi sẽ không can thiệp y tế”). Những người khác lại gắn nó với một thần học méo mó về Thiên Chúa (“Chúa gửi căn bệnh AIDS đến thế giới như một sự trừng phạt cho lối sống buông thả của chúng ta! Chúa gửi thiên tai và tai họa cá nhân để đưa chúng ta trở lại với các giá trị thực sự!”).
Nhưng đó là những khái niệm sai lầm về Thiên Chúa và sự quan phòng của Ngài. Thiên Chúa không khơi mào hỏa hoạn, lũ lụt, chiến tranh, dịch bệnh AIDS, hay bất kỳ điều gì tương tự để “dạy cho chúng ta một bài học” hay buộc chúng ta trở lại với những giá trị đúng đắn. Tự nhiên, sự ngẫu nhiên, tự do của con người và tội lỗi của con người mới là những thứ gây ra những điều đó.
Tuy nhiên, nói rằng Thiên Chúa không khởi xướng hay gây ra những chuyện này không có nghĩa là Ngài không lên tiếng nói qua chúng. Thiên Chúa lên tiếng qua những biến cố ngẫu nhiên, dù là tai họa hay may mắn. Các thế hệ trước, như thế hệ cha mẹ tôi, dễ dàng hiểu được điều này hơn.
Chẳng hạn, cha mẹ tôi là nông dân. Đối với họ, cũng như đối với Abraham và Sara thời xưa, không có biến cố nào đơn thuần là ngẫu nhiên; trong mọi sự luôn có sự quan phòng và ngón tay của Thiên Chúa. Nếu được mùa, đó là Chúa đang ban phúc lành. Nếu mất mùa, chà, họ kết luận rằng Chúa muốn họ sống tiết kiệm hơn một thời gian vì một lý do tốt đẹp nào đó. Và trong sâu thẳm tâm trí lẫn trái tim, họ luôn cố gắng nhận ra lý do ấy.
Khi Chúa Giêsu mời gọi chúng ta “nhận biết các dấu chỉ của thời đại”, Ngài không gợi ý một bài tập trí tuệ nơi chúng ta cố gắng phân tích xem các phong trào văn hóa, chính trị, xã hội và tôn giáo đang định hình thời đại ra sao. Điều đó quả thực có thể là một việc tốt, nhưng đó không phải là điều Chúa Giêsu mời gọi. Đúng hơn, Ngài mời nhìn vào các biến cố trong đời sống cá nhân lẫn đời sống thế giới, và như một hình thức cầu nguyện sâu lắng, hãy cố gắng nhận ra ngón tay của Thiên Chúa đang viết nên điều gì qua những biến cố đó.
Trong sự kết hợp của những biến cố ngẫu nhiên tạo nên cuộc sống thường nhật của chúng ta, ngón tay của Thiên Chúa vẫn đang viết. Thánh Gioan Thánh Giá từng nói rằng: “Ngôn ngữ của Thiên Chúa chính là trải nghiệm mà Ngài viết vào cuộc đời chúng ta.” Như một lời cầu nguyện, chúng ta cần nhìn vào chuỗi biến cố ngẫu nhiên trong đời mình và tự hỏi: “Chúa đang nói với chúng ta điều gì qua tất cả những chuyện này?”
Và hy vọng rằng, chúng ta sẽ không cần phải chờ đến khi bị gãy một chiếc chân mới nhận ra thông điệp ấy.