Trong Tin Mừng có một đoạn kể rằng, khi Đức Giêsu đang nói, một người phụ nữ từ giữa đám đông lên tiếng thưa với Người: “Phúc thay người mẹ đã cưu mang và cho Thầy bú mớm!” (Lc 11,27).
Thực ra, bà muốn nói: “Hẳn Thầy có một người mẹ tuyệt vời! Cứ nhìn con người Thầy thì biết!” Đức Giêsu đáp: “Đúng hơn, phúc thay kẻ lắng nghe và tuân giữ lời Thiên Chúa.”
Câu trả lời của Người rất dễ bị hiểu lầm, vì thoạt nghe có vẻ như Người đang xem nhẹ lời khen dành cho mẹ mình. Nhưng điều Người thực sự muốn nói là: “Đúng vậy, tôi có một người mẹ tuyệt vời. Nhưng điều làm cho mẹ tôi trở nên đặc biệt không phải là việc mẹ đã sinh ra tôi về mặt thể lý; chính đức tin làm cho mẹ trở nên đặc biệt và trở thành một người mẹ tuyệt vời cách riêng.” Về bản chất, Người muốn nói: “Đúng vậy, cũng như mọi người mẹ, mẹ tôi thật tuyệt vời trong thiên chức sinh thành, nhưng mẹ còn đặc biệt tuyệt vời trong đức tin.” Khi Đức Giêsu nói: “Phúc thay kẻ lắng nghe và tuân giữ lời Thiên Chúa”, Người đặc biệt nghĩ đến mẹ mình.
Học giả Kinh Thánh nổi tiếng Raymond E. Brown chỉ ra rằng cộng đoàn thời các Tông đồ đã dành cho Đức Maria một vị trí đặc biệt như thế, không hẳn vì ngài là mẹ ruột của Đức Giêsu, mà vì đức tin đặc biệt của ngài.
Trong những bài học rút ra từ điều ấy, có bài học này: đối với Đức Giêsu, đức tin vượt trên huyết thống. Với Người, gia đình đích thực được xác định bởi đức tin, chứ không phải huyết thống hay bất cứ điều gì khác. Ai mới thực sự là anh chị em của tôi? Đối với Đức Giêsu, đó là những người lắng nghe và tuân giữ lời Thiên Chúa.
Trước khi viết phần tiếp theo, tôi xin lưu ý điều này: gia đình huyết thống là một cấu trúc nền tảng của đời sống con người, bắt nguồn từ Thiên Chúa và tự nhiên, nên cần được vun đắp và bảo vệ, nhất là ngày nay, khi gia đình đang bị đe dọa từ nhiều phía. Một xã hội lành mạnh cần những gia đình lành mạnh; một Giáo hội lành mạnh cần những gia đình lành mạnh; một đất nước lành mạnh cần những gia đình lành mạnh; một thế giới lành mạnh cần những gia đình lành mạnh; những người có khuynh hướng cấp tiến muốn phát triển lành mạnh cũng cần những gia đình lành mạnh; những người có khuynh hướng bảo thủ cũng vậy; và những cá nhân lành mạnh thường xuất thân từ những gia đình lành mạnh. Hơn nữa, nhiều niềm vui sâu xa nhất của chúng ta được trải nghiệm trong gia đình huyết thống. Gia đình huyết thống cần được bảo vệ. Điều này cũng đúng với mọi gia đình khác mà chúng ta thuộc về.
Tuy nhiên, trong khi vẫn trân trọng điều ấy, chúng ta cũng phải can đảm nói rằng, đối với Đức Giêsu, đức tin vượt trên huyết thống, hệ phái, tôn giáo, sắc tộc, quốc tịch, ý thức hệ và giới tính. Gia đình sâu xa nhất, đích thực và vĩnh cửu của chúng ta có cội rễ nơi đức tin.
Ai là anh chị em của chúng ta? Gia đình huyết thống thực sự là gia đình của chúng ta, nhưng gia đình sâu xa nhất và vĩnh cửu của chúng ta gồm tất cả những ai có đức tin vào Thiên Chúa; dĩ nhiên, trong đó có cả những người thân cùng huyết thống, nếu họ cùng chia sẻ đức tin với chúng ta.
Ai là những người cùng thuộc về Hội Thánh với chúng ta? Đó là tất cả anh chị em Kitô hữu, bất kể hệ phái nào, có lòng tin chân thành vào Đức Giêsu Kitô. Trong đức tin, tất cả chúng ta là một gia đình.
Ai là những người đồng hành với chúng ta trên cuộc lữ hành qua trần gian này? Những người bạn lữ hành gắn bó với chúng ta cách sâu xa nhất và mãi mãi là tất cả mọi người, bất kể họ theo tôn giáo nào hay thành tâm nhìn nhận mình không thể biết chắc về Thiên Chúa, miễn là họ chân thành tìm kiếm chân lý, sự thiện, vẻ đẹp và công lý.
Ai thực sự là người cùng một gia đình sắc tộc với chúng ta? Đó là mọi người trên hành tinh này, bất kể màu da, tiếng mẹ đẻ hay lịch sử chủng tộc, đang chân thành tìm kiếm một cộng đồng trong đó những khác biệt góp phần tạo nên sự hòa hợp và hiệp nhất.
Ai là đồng bào của chúng ta? Những người cùng là công dân, cùng yêu nước với chúng ta không nhất thiết chỉ là những người chung một đất nước và một lịch sử. Ở một tầng sâu hơn, đó là những người từ mọi quốc gia trên thế giới cùng chia sẻ với chúng ta một trái đất mà Thiên Chúa đã ban bình đẳng cho tất cả mọi người. Đối với Đức Giêsu, không thể có chủ nghĩa dân tộc Kitô giáo.
Ai thuộc về gia đình tư tưởng và chính trị của tôi? Không phải chỉ là những người có cùng khuynh hướng và ý thức hệ cấp tiến hay bảo thủ với tôi. Gia đình tư tưởng sâu xa nhất và vĩnh cửu của tôi gồm những người coi chân lý và công lý là những giá trị đập tan mọi ý thức hệ, dù cấp tiến hay bảo thủ.
Xét về giới tính, ai là người trong gia đình tôi? Nam? Nữ? LGBQ? Gia đình đích thực của tôi ở trong Thân Thể Đức Kitô, nơi “không còn chuyện nam hay nữ” (Gl 3,28).
Khi Đức Giêsu hỏi “ai là anh chị em của ta”, rồi chỉ vào những người đang lắng nghe Người để xác định họ là anh chị em mình (Mt 12,48–50), Người dạy rằng gia đình đích thực và vĩnh cửu của chúng ta không bén rễ nơi huyết thống, hệ phái, tôn giáo, sắc tộc, quốc tịch, khuynh hướng tư tưởng hay giới tính, mà nơi đức tin chung vượt trên tất cả những điều ấy.
Vì thế, như người phụ nữ muốn ngợi khen mẹ Đức Giêsu, bạn hãy đến với người bạn tốt là một tín đồ Hồi giáo sùng đạo của mình; đến với người đồng nghiệp ngay thẳng đã bỏ phiếu khác với bạn; đến với người nhập cư đang chật vật mà bạn từng làm ngơ, người đang sống trong nỗi sợ hãi bạn chưa bao giờ phải trải qua; và đến với người hàng xóm dễ mến, vui tươi theo phong trào Tân Thời (New Age), vừa mang đến tận cửa nhà bạn một món ăn đút lò và từng tặng bạn một chiếc móc khóa cầu vồng. Hãy nói với họ: “Hẳn bạn có một người mẹ tuyệt vời! Cứ nhìn con người bạn thì biết!