Năm 1979, Sheldon Vanauken xuất bản cuốn sách mang tựa đề A Severe Mercy (Một lòng thương xót nghiêm khắc), trong đó ông kể về cái chết của vợ mình, Davey. Cuốn sách thuật lại một chuyện tình phi thường, bị cắt ngang ngay giữa lúc còn nồng thắm bởi sự ra đi quá sớm của Davey.

Câu chuyện này đã khiến nhiều người suy ngẫm, không chỉ vì mối gắn bó đặc biệt giữa Sheldon và Davey trước khi bà qua đời, mà còn vì mối gắn bó giữa hai người sau khi bà mất.

Vanauken kể rằng sau khi vợ qua đời, ông vẫn cảm nhận sự hiện diện của bà một cách mãnh liệt và sống động. Bà đã ra đi, theo cái cách phũ phàng và không thể đảo ngược mà cái chết cướp đi những người thân yêu của chúng ta. Thế nhưng, ông vẫn cảm nhận được sự hiện diện của bà — chân thực như khi bà còn sống.

Trong những tháng đầu sau khi bà mất, ông luôn cảm thấy bà hiện diện bên mình, dẫn dắt, vững chãi và ủi an, hệt như khi bà còn sống. Bà đã qua đời, nhưng trong lòng, ông vẫn cảm thấy bà ở đó — là người vợ, người tình, người bạn thân nhất, người tri kỷ. Suốt những tháng ấy, ông luôn mang chiếc nhẫn cưới của bà trong túi, và mỗi ngày nhiều lần lại âu yếm mân mê chiếc nhẫn. Chạm vào nó giúp ông luôn ý thức rằng bà đang hiện diện.

Một ngày nọ, khi đang ở trên một con tàu vượt Đại Tây Dương, ông cảm thấy sự hiện diện của bà thay đổi. Trong thinh lặng của cõi lòng và tâm hồn, ông cảm thấy bà đang nói với mình rằng cho đến lúc ấy, hai người vẫn cần hiện diện bên nhau theo cách đó, nhưng giờ đây điều ấy cần thay đổi. Mối gắn bó của họ cần bước sang một bình diện khác. Bà nói với ông rằng bà cần “để ông ra đi”, không còn hiện diện bên ông theo cách từ trước đến nay nữa; đồng thời, bà cũng cần xin ông “để bà ra đi”, buông cách hiện diện bên nhau mà hai người đang có. Đó là một khoảnh khắc khó khăn, nhưng Sheldon hiểu được ý nghĩa của nó. Ông lấy chiếc nhẫn ra khỏi túi và lặng lẽ thả xuống biển.

Từ đó, Davey vẫn hiện diện bên ông, nhưng theo một cách mới. Sự hiện diện của bà giờ đây ít rõ nét hơn, nhưng không vì thế mà xa cách hơn. Bà không còn hiện diện chủ yếu như người vợ, người tri kỷ và người bạn thân nhất ở đời này, mà như một người yêu thương và ôm ấp ông theo một cách khó diễn tả hơn.

Hàng nghìn người từng mất đi người thân yêu, trong đó có tôi, có thể tìm thấy mình trong câu chuyện ấy: vừa cảm nhận được sự hiện diện của người đã khuất trong lòng mình, vừa cảm thấy đến một lúc nào đó, mối gắn bó ấy phát triển và bước sang một bình diện mới.

Về phần mình, tôi mất cả cha lẫn mẹ khi mới hai mươi ba tuổi. Trong gần hai năm, cũng như Sheldon Vanauken, tôi cảm nhận sự hiện diện vững chãi, dẫn dắt và đầy tình cha nghĩa mẹ của các ngài (các ngài vẫn thực sự là cha mẹ tôi, vẫn thực sự ở bên tôi). Tuy nhiên, với tôi, sự hiện diện ấy không phải lúc nào cũng đem lại ủi an và ấm áp. Nỗi đau mất cha mẹ đôi khi khơi dậy trong tôi những cảm xúc và giọt nước mắt chẳng hề ấm áp. Cha mẹ vẫn ở bên tôi, nhưng trong thời gian đầu ấy, cái chết của các ngài vẫn để lại một vết sẹo lạnh buốt.

Thế nhưng, vào một thời điểm nào đó trong khoảng từ năm thứ nhất đến năm thứ hai sau khi cha mẹ qua đời, điều này đã thay đổi. Khác với Vanauken, tôi không có một khoảnh khắc rõ rệt để nhận ra sự thay đổi ấy. Nó diễn ra từ từ, gần như không thể nhận thấy: cách cha mẹ hiện diện bên tôi và trong tôi đã đổi khác.

Dẫu vậy, tương tự trải nghiệm của Vanauken, điều tôi trải qua là sự chuyển đổi từ bình diện hiện diện này sang bình diện khác. Tôi vẫn cảm nhận được sự hiện diện của cha mẹ như trước, nhưng giờ đây, một điều gì đó đã được buông ra, trong khi một điều khác đến thế chỗ.

Giờ đây, tôi cảm nhận sự hiện diện của cha mẹ như một niềm an ủi sâu xa, và nỗi mất mát không còn làm tôi đau đớn như trước. Tôi không còn cảm thấy cần phải cầu nguyện cho các ngài nữa. Thay vào đó, tôi cảm thấy cần cầu nguyện với các ngài — một nhu cầu tôi vẫn có cho đến hôm nay.

Các ngài vẫn là cha mẹ tôi, nhưng có điều gì đó đã thay đổi. Tôi ngần ngại diễn tả bằng lời, vì những lời ấy có thể nghe mơ hồ và chỉ như điều mình mong ước. Nhưng điều tôi cảm nhận chỉ có thể được diễn tả thế này: các ngài vẫn là cha mẹ tôi — vẫn sống, vẫn hết lòng quan tâm đến tôi, và hiện diện trong đời tôi còn sâu đậm hơn cả khi các ngài còn sống ở trần gian. Nhưng giờ đây, tôi cảm nhận sự hiện diện ấy như một điều cao hơn, được chia sẻ rộng rãi hơn với những người khác, và gắn bó mật thiết hơn với tình yêu cũng như sự hiện diện của Thiên Chúa bên tôi. Tôi ngày càng khó phân biệt sự hiện diện của cha mẹ với cảm nhận bao quát về sự quan phòng của Thiên Chúa trong đời mình.

Tôi sinh ra trong một gia đình đông con. Về cơ bản, tất cả anh chị em tôi đều có trải nghiệm tương tự. Hơn nữa, nhiều người đã kể cho tôi những câu chuyện giống như vậy: ngay cả sau khi người thân yêu qua đời, họ vẫn cảm thấy mối gắn bó với người ấy tiếp tục đổi thay và lớn lên.

Câu chuyện của Vanauken về một mối gắn bó vẫn tiếp diễn và phát triển với người thân yêu đã khuất cũng được bắt gặp ở khắp nơi. Các mối gắn bó vẫn tiếp tục lớn lên và phát triển ngay cả sau cái chết. Chuyện lạ lùng, huyền bí chăng? Không! Đây chính là điều thuộc về tín lý. Một trong những điều cốt yếu của đức tin chúng ta dạy rằng cái chết không chấm dứt một mối gắn bó.