Theodore Roethke đã mở đầu bài thơ In a Dark Time (Trong thời khắc đen tối) của mình bằng những dòng chữ này: “Trong thời khắc đen tối, đôi mắt bắt đầu nhìn thấu.”

Chúng ta đang sống trong một thời điểm đen tối, một thời đại bị bủa vây bởi hận thù, bởi những chia rẽ cay đắng và những cuộc chiến đang hằng ngày gieo rắc cái chết cùng những tổn thương không thể đong đếm cho hàng triệu con người. Nhưng liệu đôi mắt chúng ta đã bắt đầu “nhìn thấu” chưa?

Đôi khi, trong bóng tối, một chút hài hước suồng sã lại có thể giúp ta nhìn rõ sự việc hơn. Đây là một ví dụ: Gần đây, tôi có hướng dẫn một khóa tĩnh tâm tại một trung tâm gần bờ biển. Khi đi dạo trên bãi biển vào giờ nghỉ, tôi bắt gặp ba chàng trai trẻ ngồi trên thùng sau của một chiếc xe bán tải. Tiếng nhạc từ loa xe chát chúa vang xa hàng trăm mét, và ba thanh niên đó, mũ lưỡi trai đội ngược, đang hớn hở nâng lon bia vẫy chào mọi người xung quanh. Phía trên chiếc xe, một lá cờ lớn tung bay với dòng chữ: Drunk lives matter! (Những người say xỉn cũng đáng được trân trọng!). Sự suồng sã đầy vui vẻ của họ đã vực dậy tinh thần tôi, và nó cũng làm những người tham gia khóa tĩnh tâm bật cười khi tôi chia sẻ câu chuyện này.

Đúng vậy, đôi khi chúng ta thấy rằng ngay cả mạng sống của những kẻ say xỉn cũng đáng quý. Mọi mạng sống đều đáng quý.

Việc “mọi mạng sống đều đáng quý” cần phải được nhấn mạnh ngay lúc này, bởi ngày nay, chúng ta đang bị vây quanh bởi những ấn tượng mạnh mẽ từ các quan chức chính phủ và những người khác rằng: có những mạng sống chẳng hề quan trọng, hoặc ít nhất là không quan trọng bằng mạng sống của chính chúng ta và những người thân yêu của ta. Đây là mấu chốt của vấn đề:

Trong những tuần qua, Mỹ và Israel đã tham chiến với Iran, một cuộc chiến đã gây bất ổn cho cuộc sống của hàng triệu người. Trong thời gian này, đã có 15.000 vụ đánh bom ở Iran và Lebanon, và Iran đã đáp trả bằng vô số cuộc tấn công nhắm vào các lợi ích của Mỹ và Israel.

Phía Mỹ và Israel, một số người lính và thường dân đã ngã xuống và hàng trăm người đã bị thương. Chúng ta đã để tang họ một cách thành kính, xót xa cho những mạng sống quý giá đã mất đi. Lòng trắc ẩn đã giúp chúng ta thấy rằng những sinh mạng đó là vô giá, và khi mỗi người trong số họ ra đi, một hơi thở không thể thay thế đã rời khỏi hành tinh này. Chúng ta công nhận rằng mạng sống của họ đáng quý. Và đó là một điều đáng ghi nhận.

Tuy nhiên, cũng trong thời gian đó, hơn 2000 mạng sống khác ở Iran và Libăng – tức “phía bên kia” cũng đã mất đi, và hàng trăm ngàn người khác bị xé toạc cuộc đời một cách vĩnh viễn, nhưng (ít nhất là trước công chúng) chúng ta lại không dành cho họ cùng một lòng trắc ẩn như đã dành cho người của mình. Đối với chúng ta, dường như mạng sống của họ không quý giá bằng mạng sống của ta.

Có lẽ điều này có thể được tha thứ (hoặc ít nhất là thấu hiểu) bởi thực tế là chúng ta không trực tiếp nhìn thấy những cuộc đời đó. Họ ở xa chúng ta, chỉ là những khái niệm trừu tượng, những khuôn mặt không hình hài, những cái tên xa lạ, những người Iran, những người Libăng.

Thế nhưng, điều không thể bào chữa được chính là cái cách hời hợt và nhẫn tâm mà cuộc chiến này và những cái chết đó đang được bàn luận bởi một số nhà lãnh đạo. Ngôn từ của họ trước những cái chết và ly tán của hàng triệu người lại là ngôn từ của sự ăn mừng; giống như cái cách người ta nghe thấy trong một trận bóng đá khi đội nhà đang hạ nhục đối thủ. Chúng ta đang đánh bại chúng! Chúng ta đang làm nhục chúng! Chúng ta đang ném bom chúng đến mức chúng bị xóa sổ! Hoan hô!

Lòng trắc ẩn của chúng ta ở đâu trước nỗi đau của họ, trước những người đã chết, trước hàng triệu cuộc đời đang bị xé nát bởi tang thương và tuyệt vọng? Cứ như thể cái chết của “phía bên kia” những người Iran, Libăng là không có thật, chỉ như những lần tiêu diệt ảo trong một trò chơi điện tử. Ngay cả cái tên của cuộc chiến này cũng sặc mùi game: Epic Fury! (Cơn Thịnh Nộ Sử Thi). Nhưng đây không phải là trò chơi. Những con người bằng xương bằng thịt đang chết đi. Hàng trăm người đã nằm xuống và hàng triệu người đang sống với trái tim tan vỡ hay trong tuyệt vọng.

Phần tốt đẹp nhất bên trong mời gọi chúng ta chạm vào nơi sâu thẳm nhất của trái tim — nơi chúng ta biết quan tâm đến nhiều người hơn là chỉ người của mình. Chúng ta cần chạm tới phần trắc ẩn sâu xa đó để có thể thốt lên (và nói thật to): Mạng sống người Iran đáng quý! Mạng sống người Libăng đáng quý! Mọi mạng sống đều đáng quý! Mọi mạng sống đều quý giá như chính mạng sống của tôi.

Tất cả mạng sống con người đều quý giá như nhau trong mắt Thiên Chúa. Như Thánh Phao-lô đã nói trong Thư gửi tín hữu Ga-lát (3,28): “Không còn chuyện phân biệt Do Thái hay Hy Lạp, nô lệ hay tự do, đàn ông hay đàn bà; vì tất cả anh em chỉ là một trong Đức Kitô Giêsu.” Thực chất, điều đó có nghĩa là trong Đức Kitô, không có người Mỹ hay người Iran, không có người Israel hay người Libăng, không có mạng sống nào là không quan trọng hay kém quan trọng hơn những mạng sống khác.

Chiến tranh là chiến tranh, và thậm chí có thể có những cuộc chiến tranh chính nghĩa, và đương nhiên là người ta sẽ chết trong chiến tranh. Điều đó có thể chấp nhận được.

Nhưng, chúng ta có một tấm lòng cao thượng hơn là rơi vào sự đồng cảm có chọn lọc. Chúng ta có một tấm lòng cao thượng hơn là ăn mừng cái chết và sự hủy diệt của những sinh mạng—như thể chúng ta đang ăn mừng chiến thắng của đội thể thao yêu thích khi họ đè bẹp một đối thủ đáng ghét. Chúng ta có một tấm lòng cao thượng hơn là coi cái chết và sự hủy diệt của vô vàn sinh mạng như những điều không hoàn toàn có thật—giống như những nhân vật đã chết trong các trò chơi điện tử vậy.

Chúng ta xứng đáng hơn thế nhiều!