Cả trong tâm thức sùng tín lẫn bất khả tri, có những lần chúng ta đưa Chúa ra xét xử, và bất kỳ lúc nào làm thế, cuối cùng chúng ta là người bị phán xét. Chúng ta thấy điều này trong các đoạn Tin mừng về cuộc xử án Chúa Giêsu, nhất là trong Tin mừng theo thánh Gioan.

Như chúng ta biết, Tin mừng theo thánh Gioan họa lên hình ảnh Chúa Giêsu từ góc nhìn thiên tính, chứ không phải nhân tính của Ngài. Như thế, trong Tin mừng theo thánh Gioan, Chúa Giêsu không có sự yếu đuối của loài người. Ngài là Thiên Chúa từ dòng đầu cho đến dòng cuối trong Tin mừng theo thánh Gioan. Điều này đúng cho đến từng chi tiết nhỏ nhất. Ví dụ như, trong Tin mừng theo thánh Gioan, trong phép lạ hóa bánh ra nhiều, Chúa Giêsu đã hỏi các môn đệ xem họ có bao nhiêu bánh và cá. Thánh Gioan viết thêm: “Ngài đã biết trước rồi.” Không gì nằm ngoài dự liệu của Chúa Giêsu.

Chúng ta thấy điều này rõ ràng nhất trong cách thánh Gioan viết về cuộc thương khó và cái chết của Chúa Giêsu. Không như các Tin mừng khác diễn tả Chúa Giêsu lo sợ trước số phận khủng khiếp của mình, trong Tin mừng theo thánh Gioan, xuyên suốt con đường thương khó, Chúa Giêsu không chút sợ hãi, hoàn toàn tự chủ, bình tâm, vác thập giá của mình, hoàn toàn đối ngược với hình ảnh một nạn nhân. Tư thế của Chúa Giêsu luôn là hành động tự do, vì lòng yêu thương, và có uy quyền hoàn toàn trên tình cảnh đó.

Thánh Gioan minh họa rất rõ điểm này. Khi quân lính đến bắt, Chúa Giêsu bước ra và tất cả những ai xáp lại phía Ngài đều ngã gục xuống đất, và trong sự phủ phục đó thể hiện sự tôn kính với Ngài. Và những hình ảnh mang tính biểu tượng còn nhiều nữa. Chúa Giêsu bị tuyên án tử hình vào lúc giữa trưa, đúng vào giờ các tư tế bắt đầu sát tế những con chiên vượt qua. Sau khi chết, Chúa Giêsu được mai táng với dầu thơm và lô hội, vốn chỉ dùng cho vua, và Ngài được đưa vào huyệt đá “mới tinh” (cũng như ngài được sinh ra trong cung lòng trinh nữ.) Thánh Gioan làm rõ rằng, chúng ta đang nhìn vào Đức Chúa.

Với tâm thức đó, hiểu rằng Chúa Giêsu luôn luôn có uy quyền và làm chủ mọi chuyện, chúng ta sẽ có thể hiểu rõ hơn ý định của thánh Gioan muốn nói với chúng ta trong trình thuật tử nạn của Chúa Giêsu. Thánh Gioan tập trung nhiều nhất vào cuộc xử án Chúa Giêsu. Trình thuật thương khó tập trung quanh vụ xử án và các nhân vật chính trong vụ xử án. Nhưng trình thuật này có một điểm đảo chiều đầy mỉa mai: Có vẻ là Chúa Giêsu bị xử án, nhưng thật ra, Ngài là người duy nhất không bị xử án. Philatô, các chức sắc tôn giáo, dân chúng, cả chúng ta ngày nay, mới bị xử án. Tất cả đều bị xử án, trừ Chúa Giêsu.

Philatô bị xử án vì nhiều tội: Biết Chúa Giêsu vô tội nhưng không đủ can đảm để đương đầu với đám đông, rồi để cho sự điên cuồng thất thường vô tri của đám đông quyết định. Philatô bị phán xét vì sự yếu đuối của ông. Nhưng ông còn bị xử án vì chủ nghĩa bất khả tri của ông, cụ thể là ông tin rằng mình có thể xem chân lý và đức tin như những thứ mà ông có thể tránh né, có thể định giá chúng từ vị trí trung lập, xem đó là việc của người khác, không dính dáng gì đến mình. Nhưng ông bị phán xét chính vì lẽ đó. Chẳng ai có thể dửng dưng hỏi rằng: “Sự thật là gì?” như thể câu trả lời chẳng ảnh hưởng gì đến mình vậy. Phiên tòa của Chúa Giêsu xác định Philatô và những người như ông, là có tội, tội bất khả tri, tội tránh né, tội dửng dưng, và cuối cùng là bất lương. Mỉa mai thay, sự yếu đuối của Philatô khi không giải cứu Chúa Giêsu, cuối cùng lại biến ông thành tổng trấn và thẩm phán tai tiếng nhất lịch sử. Với cái tên có trong kinh Tin kính, hàng triệu người đọc tên ông mỗi ngày.

Nhưng không chỉ mình Philatô bị xử án, mà còn các chức sắc tôn giáo thời đó nữa. Trong nỗ lực bảo vệ Thiên Chúa khỏi những gì mà họ xem là bất kính, ngoại giáo, và phạm thượng, họ đã đồng lõa trong tội “giết” Chúa. Phán quyết trong phiên tòa của Chúa dành cho họ, cũng chính là phán quyết cho nhiều chức sắc tôn giáo đến tận thời nay, đó chính là khuynh hướng nhiệt thành bảo vệ Thiên Chúa lại thường góp một tay đóng đinh Chúa trên thế giới này.

Và cuối cùng, vụ xử án những người đương thời với Chúa Giêsu, cũng như chính chúng ta. Trong cơn cuồng loạn vô tri bừng bừng của đám đông, họ đã từ bỏ hy vọng mong chờ Đấng Thiên sai để hô vang: “Đóng đinh nó!” Thật cũng không khác gì mấy nhiều khẩu hiệu tôn giáo và chính trị mà chúng ta hô vang ở những buổi tập hợp thời nay. Phiên tòa xử Chúa Giêsu lại là một phán quyết rất dữ dội cho sự vô tri, thất thường và nguy hiểm của tâm tính đám đông.

Với sự tinh tế của mình, thánh Gioan đã cho chúng ta thấy, bất kỳ lúc nào bằng nhiệt thành lòng đạo sai lầm hay bằng chủ nghĩa bất khả tri lạnh lùng, mà chúng ta đem Chúa ra xử án, thì kết cục, chính chúng ta là người bị phán xét.

Nhà thơ và là nhà thần nghiệm Rumi, phái Sufi, từng viết rằng chúng ta sống với một bí mật thâm sâu mà đôi khi chúng ta biết, rồi lại không biết, rồi lại biết. Đây là mô tả rất hay về đức tin. Đức tin không phải là thứ bạn có thể giành lấy một lần là xong. Đức tin là thế này: Có những lúc bạn bước đi trên mặt nước, và có những lúc bạn chìm nghỉm như hòn đá đến tận đáy.

Tin mừng làm chứng cho điều này, nhất là trong câu chuyện thánh Phêrô bước đi trên mặt nước. Chúa Giêsu bảo Phêrô ra khỏi thuyền và bước đi trên mặt nước đến với Ngài. Lúc đầu thì được, Phêrô không nghĩ gì và bước đi trên mặt nước, nhưng đến khi ông ý thức được việc mình đang làm, thì ông chìm nghỉm. Chúng ta cũng thấy được sự dao động khủng khiếp nơi các môn đệ trong thời gian sau khi Chúa phục sinh. Chúa Giêsu hiện ra với họ, họ tin Ngài đã sống lại, rồi Ngài lại biến mất, và họ lại mất lòng tin, trở lại cuộc sống thường nhật trước khi gặp Ngài, đi đánh cá ngoài biển. Trình thuật sau biến cố phục sinh đã thể hiện những động năng của đức tin khá rõ ràng: Bạn tin. Rồi bạn không tin. Rồi bạn lại tin. Ít nhất, vẻ ngoài là thế.

Chúng ta cũng thấy một ví dụ khác trong chuyện thánh Phêrô chối Chúa Giêsu. Trong Tin mừng theo thánh Maccô, Chúa Giêsu bảo rằng có một bí mật phân chia người có đức tin và người không có. Thầy cho các con biết bí mật của nước trời, nhưng chỉ dùng dụ ngôn với người ngoài. Nghe có vẻ như Ngộ đạo thuyết, với ý niệm rằng có một mật mã bí mật nằm đâu đó (như trong truyện Mật mã Da Vinci chẳng hạn) mà một số thì biết và số khác không biết, và bạn được dự phần hay không là tùy vào hiểu biết này. Nhưng ý Chúa Giêsu không phải thế. Bí mật của Ngài là một bí mật mở, tất cả mọi người đều có thể biết: đó chính là ý nghĩa của thập giá. Bất kỳ ai hiểu được điều này sẽ hiểu toàn bộ ngụ ý của Chúa Giêsu, và ngược lại. Chúng ta dự phần hay không, tùy vào việc chúng ta có thể hay không thể nắm bắt và đón nhận ý nghĩa cái chết của Chúa Giêsu.

Nhưng, dự phần hay không, không phải là một chuyện làm một lần là xong. Đúng hơn, chúng ta vào rồi ra! Và sau khi thánh Phêrô đã chối Chúa Giêsu, Tin mừng viết rằng: “Ông đi ra ngoài.” Câu này vừa có ý theo nghĩa đen và nghĩa bóng. Sau khi chối Chúa, thánh Phêrô bước ra khỏi cửa đi vào đêm tối để tránh xa đám đông, nhưng ông cũng bước ra khỏi ý nghĩa đức tin của mình.

Đức tin của chúng ta cũng lên lên xuống xuống vì một lý do khác, đó là chúng ta hiểu sai về cách vận hành của đức tin. Lấy ví dụ chàng thanh niên giàu có đã đến hỏi Chúa Giêsu: “Thầy nhân lành, con phải làm gì để có sự sống đời đời?” Cách chọn từ của anh này là điểm đáng chú ý: “có”. Sự sống đời đời như một thứ để chiếm hữu sao? Chúa Giêsu nhẹ nhàng chỉnh đốn cách chọn từ của anh, và dạy cho chúng ta một điều quan trọng sống còn về đức tin. Chúa Giêsu nói: “Nếu anh mong muốn đón nhận sự sống đời đời,” thế nghĩa là đức tin và sự sống đời đời không phải là thứ để chiếm hữu, cất giữ, và bảo vệ như thóc trong kho lẫm, tiền trong ngân hàng, hay nữ trang trong rương hòm. Đức tin và sự sống đời đời, chỉ có thể đón nhận, nhưng không khí chúng ta hít thở vậy. Không khí thì miễn phí, có khắp nơi, và sức khỏe của chúng ta không phụ thuộc vào sự hiện diện của không khí, bởi mọi lúc mọi nơi đều có không khí mà, nhưng sức khỏe của chúng ta phụ thuộc vào tình trạng lá phổi vào thời điểm đó. Đôi khi chúng ta hít thở sâu và cảm nhận luồng khí, nhưng đôi khi, vì nhiều lý do khác nhau, chúng ta hít thở kém, hổn hển, hết hơi, hay nghẹt thở. Cũng như hít thở, đức tin cũng có những thể thức của mình.

Và do đó, chúng ta cần phải hiểu đức tin của mình, không phải như một thứ để chiếm hữu hay có thể đạt được một lần là xong, một thứ chỉ có thể mất đi khi xảy ra biến chuyển cực kỳ lớn trong cuộc đời, khi chuyển từ người có đức tin sang người vô thần. Abraham Heschel đã nói rằng, “Đức tin không phải là tình trạng tin liên tục, nhưng là một dạng thành tín, trung thành với những thời khắc mà chúng ta có đức tin.”

Và điều này làm khuấy động một điều khác nữa: Đức tin thật, không hẳn phải được diễn tả hoàn toàn trong tính tôn giáo, nhưng có thể biểu lộ trong sự thành tín, trung thành, và tin cậy. Ví dụ như, trong Giờ Tươi Sáng [The Bright Hour], một hồi ký đầy mãnh liệt viết vào thời điểm hấp hối vì bệnh ung thư, Nina Riggs đã chia sẻ đức tin mạnh mẽ nhưng âm thầm của cô khi bình thản đón nhận cái chết. Cô không có một đức tin tôn giáo rõ ràng, nhưng có lần một y tá đã nói với cô: “Đức tin, cô phải có nó, và cô phải cần nó!” Lời này khiến trong lòng cô phải suy ngẫm về những gì cô tin hay không tin, và cô đã đi đến suy nghĩ này: “Với tôi, đức tin hệ tại ở việc nhìn đăm đăm vào hố thẳm, thấy có bóng tối và những điều ta không biết, nhưng lòng thấy ổn với việc đó.”

Chúng ta cần phải tin những sự mà chúng ta không biết, biết rằng chúng ta sẽ ổn, dù cho rồi một ngày nào đó, chúng ta sẽ như người đang đi trên nước mà chìm nghỉm. Đức tin là một sự thâm sâu hơn cảm nhận của chúng ta nhiều.

Chúng ta chia sẻ thế giới với bảy tỷ rưỡi người, và mỗi người chúng ta đều có một ý thức bẩm tại không thể kìm hãm là chúng ta đặc biệt và có một số mệnh độc nhất vô nhị. Điều này chẳng có gì ngạc nhiên bởi mỗi người chúng ta thật sự đặc biệt và độc nhất vô nhị. Nhưng sao lại có thể cảm thấy mình đặc biệt giữa bảy tỷ rưỡi người cơ chứ?

Thế nên chúng ta cố gắng trở nên nổi bật. Thường thì chúng ta chẳng thành công, và như Allan Jones đã nói, “Chúng ta nuôi dưỡng trong lòng mình một hy vọng rằng chúng ta khác biệt, đặc biệt, và phi thường. Chúng ta khao khát được bảo đảm rằng chúng ta sinh ra không phải là chuyện ngẫu nhiên, rằng có một vị thần đã đưa chúng ta đến trần gian, và chúng ta tồn tại theo ý định của Đấng Tối Cao. Chúng ta mong mỏi được chữa lành khỏi căn bệnh bất diệt cực cùng này. Chúng ta lên cơn điên đó khi gặp áp lực quá lớn và chúng ta dựng lên một lời nói dối sống còn để che đậy sự thật rằng chúng ta tầm thường, là thứ tình cờ, và rồi sẽ chết. Chúng ta đã không thấy được ánh hào quang của Tin mừng. Lời nói dối này là điều cần thiết bởi mọi thứ chúng ta thật sự khao khát đã được trao ban nhưng không cho chúng ta.”

Tất cả chúng ta điều hiểu ý nghĩa câu nói này. Chúng ta ý thức rằng mình phi thường, quý giá, và quan trọng, bất chấp vận mệnh cuộc đời chúng ta ra sao. Sâu trong lòng, chúng ta cảm nhận rằng chúng ta được yêu thương đặc biệt và được kêu gọi đặc biệt đến với một cuộc đời đầy ý nghĩa và hệ trọng. Qua đức tin hơn là qua cảm giác, chúng ta cũng biết rằng mình quý giá không phải vì những gì mình đạt được nhưng là vì mình được Thiên Chúa tạo thành và yêu thương.

Nhưng trực giác này, dù sâu sắc trong tâm hồn, nhưng lại yếu ớt trong biểu hiện của chúng ta khi cố gắng sống một cuộc đời độc nhất vô nhị và đặc biệt trong một thế giới có hàng tỷ người cũng đang cố làm như thế. Và chúng ta có thể bị choáng ngợp trước ý thức về sự tầm thường, sự vô danh và khả tử của mình, rồi bắt đầu sợ rằng chúng ta không quý giá nhưng chỉ là một kẻ bình thường, một kẻ chẳng ai biết đến, chỉ là một trong hàng tỷ người. Khi cảm nhận như thế, chúng ta có cám dỗ tin rằng mình quý chỉ quý giá và độc nhất vô nhị khi đạt được điều gì đó khiến chúng ta nổi bật và bảo đảm người ta sẽ nhớ đến mình. Với hầu hết chúng ta, trọng trách cuộc đời là bảo đảm sự quý giá, ý nghĩa và sự bất diệt của mình, bởi đến tận cùng, chúng ta tin rằng điều này tùy thuộc vào những thành tựu, những điều đặc biệt của riêng chúng ta.

Và chúng ta vất vả đấu tranh để hài lòng với cuộc sống vô danh bình thường ẩn giấu trong bàn tay Chúa. Đúng hơn là, chúng ta cố gắng trở nên nổi bật, tạo dấu ấn, cố đạt thành tựu phi thường, và bảo đảm người ta công nhận cũng như đến mình. Và chẳng có mấy thứ khiến chúng ta mất bình an hơn thứ này. Chúng ta buộc mình làm điều bất khả thi, một việc xe cát dã tràng để kiếm về cho mình một thứ mà chỉ có Thiên Chúa đem lại được, là sự quan trọng và bất diệt. Và thế là cuộc sống bình thường dường như không còn đủ cho chúng ta, rồi chúng ta sống trong khắc khoải, cạnh tranh, quyết liệt.

Tại sao cuộc sống bình thường không đủ cho chúng ta? Tại sao đời chúng ta dường như quá nhỏ bé và không đủ lý thú? Tại sao chúng ta cứ có cảm giác bất mãn vì không được đặc biệt? Tại sao chúng ta cần tạo dấu ấn? Tại sao chúng ta thường thấy ngột ngạt? Tại sao chúng ta không thể dễ dàng chấp nhận anh chị em mình và vui mừng vì tài năng và sự hiện diện của họ? Tại sao chúng ta cứ luôn mãi có cảm giác người khác là đối thủ? Tại sao chúng ta cần đeo mặt nạ, cần vờ vịt, tạo một hình ảnh nhất định cho bản thân?

Câu trả lời là: Chúng ta làm tất cả những việc này để cố gắng làm cho mình nổi bật, bởi chúng ta đang cố cho mình môt thứ mà chỉ có Thiên Chúa cho được, là tầm quan trọng và sự bất diệt.

Kinh thánh bảo chúng ta rằng, “chỉ đức tin mới cứu anh em.” Dòng đơn giản này đã tỏ bày cả bí mật: Chỉ mình Thiên Chúa đem lại được sự sống đời đời. Sự quý giá, ý nghĩa, tầm quan trọng và sự bất diệt là những ơn ban nhưng không của Thiên Chúa, và chúng ta sẽ nghỉ yên, bình an, khiêm nhượng, biết ơn, hạnh phúc và bớt cạnh tranh hơn nếu chúng ta tin như thế. Như thế, một đời sống bình thường khiêm nhường, cùng với hàng tỷ người khác, sẽ đủ để chúng ta thấy mình quý giá, có ý nghĩa và tầm quan trọng.

Thomas Merton, trong một lúc khắc khoải đã viết: “Thế là đủ khi sống bình thường như một con người, biết đói bụng và buồn ngủ, biết nóng và lạnh, đi ngủ và thức dậy. Đắp chăn lên rồi bỏ chăn ra, pha cà phê rồi uống. Làm rã đông tủ lạnh, đọc sách, suy tư, làm việc, cầu nguyện. Tôi sống như tổ tiên tôi từng sống trên mặt đất này, cho đến khi cuối cùng tôi sẽ chết. Amen. Không cần phải khẳng định đời mình, nhất là khẳng định đó là đời mình, dù chắc chắn nó chẳng phải là đời của ai khác. Tôi phải học cách sống sao để dần quên đi chương trình và mưu tính.”

Một cuộc sống bình thường là đủ. Không cần phải khẳng định gì về đời mình. Sự quý giá và ý nghĩa của chúng ta không phải nằm trong việc đạt được điều gì đó đặc biệt, nó nằm sẵn trong sự quý giá và ý nghĩa cuộc đời rồi.

Kitô giáo kinh điển đã đưa ra bảy mối tội đầu, nghĩa là những chuyện vô đạo đức khác mà chúng ta làm, cách nào đó, bắt nguồn từ một trong những thiên hướng bẩm tại này. Chúng là bảy thứ xấu xa: kiêu ngạo, tham lam, dâm dục, ghen tỵ, tham ăn, tức giận, và lười biếng.

Trong văn học thiêng liêng, ba mối tội đầu là kiêu ngạo, tham lam và dâm dục là được nói đến nhiều nhất. Kiêu ngạo được xem là nguồn gốc mọi tội lỗi, là sự ngông cuồng của Luciphe trước Thiên Chúa cứ mãi dội lại trong cuộc đời chúng ta: Tôi sẽ không phục vụ! Tham lam được xem là cơ sở cho sự ích kỷ và sự mù quáng trước tha nhân, và dâm dục thường được xem là thói xấu tột cùng, như thể điều răn thứ sáu là điều răn duy nhất vậy.

Tôi không bác bỏ tầm quan trọng của ba mối tội đầu này, nhưng tôi cho rằng có thể mối tội đầu tác hại chúng ta nhiều nhất mà lại ít được nhắc đến trong các tác phẩm thiêng liêng, chính là tức giận, bao gồm giận dữ và thù ghét. Tôi dám nói rằng hầu hết chúng ta vận động nhờ sự giận dữ, dù là một cách vô thức. Và điều này thể hiện qua hàng loạt những chỉ trích dành cho người khác, sự chua cay, ghen tức, và không thể mở lời khen ngợi người khác. Và không như các tội khác của chúng ta, tức giận dễ dàng ngụy trang và hợp lý hóa nó như một nhân đức.

Ở cấp độ một, tức giận thường hợp lý hóa nó như một sự căm phẫn chính đáng trước những khuyết điểm, ngu ngốc, ái kỷ, tham lam và lỗi lầm của người khác. Với đủ chuyện thấy mỗi ngày, làm sao tôi không nổi giận được! Tức giận thể hiện qua những cáu bẳn triền miên và những lúc nhanh miệng phê bình, chỉnh đốn, và bình luận gay gắt. Ngược lại, chúng ta thường rất chậm khi cần khen ngợi ai đó. Như thế, sự hoàn hảo trở thành kẻ địch của sự thiện và như thế, chẳng còn gì hay bất kỳ ai hoàn hảo cả, chúng ta luôn luôn sẵn sàng phê bình và xem đây là nhân đức hơn là một cơn giận và sự buồn bực sâu trong chúng ta.

Nhưng thói chỉ trích cay nghiệt không phải là vấn đề lớn nhất. Nghiêm trọng hơn nữa, tức giận thường tự thể hiện nó như một đức tính của Chúa, như là sự công chính, là tính cách ngôn sứ, là điều lành mạnh, sự hăng hái chiến đấu vì sự thật, vì chính nghĩa, vì nhân đức và vì Chúa. Và như thế, chúng ta xem mình là “những chiến binh thánh” và “hiệp sĩ bảo vệ sự thật”, biện minh cho mình bằng quan niệm phổ biến nhưng sai lầm rằng các ngôn sứ là những người nóng nảy do nhiệt tâm vì Chúa.
Tuy nhiên, có một sự khác biệt lớn giữa sự giận dữ của ngôn sứ và sự giận dữ mà thời nay tự nhận là của ngôn sứ. Daniel Berrigan, trong tiêu chuẩn của mình về một ngôn sứ, đã nêu lên rằng ngôn sứ là một người đã thề hứa sẽ yêu thương chứ không phải ruồng rẫy. Ngôn sứ là yêu thương, mong mỏi gắn kết, chứ không phải là tức giận chia rẽ và xa cách.

Mà tình yêu lại không phải là đặc điểm của cái gọi là sự giận dữ ngôn sứ của thời nay, nhất là khi nó liên quan đến Thiên Chúa, tôn giáo, và bảo vệ sự thật. Bạn có thể thấy dạng xấu xa nhất của nó trong chủ nghĩa cực đoan Hồi giáo, khi họ thù hận, bạo lực và giết người bừa bãi nhân danh Thiên Chúa. Blaise Pascal đã nói rất chuẩn điều này trong quyển Tư tưởng (Pensees): “Người ta không bao giờ làm sự dữ hoàn toàn và vui vẻ cho bằng lúc họ làm thế vì xác quyết tôn giáo.” Ông đã sai một điều thôi, hầu hết chúng ta ngày nay làm sự dữ, không phải với vui vẻ, mà với tức giận. Chỉ cần đọc những lá thư độc giả gởi biên tập viên các tờ báo, lắng nghe những buổi talk-show, hay nghe các tranh luận về chính trị, tôn giáo hay đạo đức, là chúng ta thấy ra sự thù ghét và giận dữ đang hợp lý hóa chính nó bằng những gì là đạo đức và thiêng liêng.

Cơn giận dữ ngôn sứ lành mạnh là một phản ứng mãnh liệt khi người nghèo của Chúa, lời Chúa hay chân lý của Chúa bị phỉ báng, phạm thượng, hay bỏ bê. Có những chính nghĩa và ranh giới quan trọng cần phải bảo vệ. Nhưng cơn giận ngôn sứ là cơn giận xuất phát từ tình yêu thương và lòng cảm thông, và nó luôn luôn thể hiện tình thương và cảm thông, dù cho phải gặp vô vàn thù ghét đi chăng nữa, thật không khác gì người mẹ yêu thương khi đối mặt với đứa con ngỗ ngược. Chúa Giêsu đã nhiều lần thể hiện cơn giận này, nhưng cơn giận của Ngài đối lập hoàn toàn với cái đang tự nhận là cơn giận ngôn sứ thời nay, một thứ thiếu vắng tình thương và lòng cảm thông rõ ràng.

Có người từng nói rằng chúng ta dành nửa đời đầu để đấu tranh với Điều răn thứ sáu, rồi dành nửa đời sau đấu tranh với Điều răn thứ năm. Chớ giết người! Chúng ta thấy điều này được thể hiện trong dụ ngôn về người con hoang đàng, người anh cả, và người cha. Người con thứ đã bỏ nhà cha mình vì chạy theo những sinh lực tuổi trẻ đầy quyến rũ. Người anh cả thì ra khỏi nhà cha mình, không phải vì phạm tội, mà vì cơn giận dữ.

Khi còn trẻ, tôi được dạy xưng các “ý nghĩ xấu” là tội, nhưng các ý nghĩ xấu đó được chúng tôi xác định là các ý nghĩ dâm dục. Khi đã có tuổi, tôi cho là chúng ta vẫn tiếp tục xưng các “ý nghĩ xấu”, nhưng giờ đó lại là các ý nghĩ giận dữ.

Có câu nói rằng, “Một người cay độc, là người đã từ bỏ, nhưng không chịu im miệng!” Và đó cũng là người đã đánh đồng mối tội đầu giận dữ với một nhân đức.

Có một điểm kỳ lạ trong các Tin mừng cần được giải thích. Có vẻ như Chúa Giêsu không muốn người ta biết về thân phận đích thực của mình, là Đấng Kitô, Đấng Thiên sai. Ngài liên tục cảnh báo người ta đừng tiết lộ Ngài là Đấng Thiên sai. Tại sao lại thế?

Một vài học giả xem đây là “bí mật của Đấng Thiên sai” cho rằng Chúa Giêsu không muốn người biết thân phận đích thực của mình cho đến khi đúng thời đúng điểm. Cũng đúng thật là thế, việc gì cũng có thời điểm của nó, nhưng thế vẫn chưa đủ để ta ngừng thắc mắc. Tại sao lại thế? Tại sao Chúa Giêsu muốn giữ kín thân phận thật của mình? Thế nào mới là đủ điều kiện để tiết lộ thân phận của Ngài?

Câu hỏi này được nêu bật trong Tin mừng theo thánh Maccô, ở Ceasare Philipphe, khi Chúa Giêsu hỏi các môn đệ: “Anh em nói thầy là ai?” Phêrô trả lời: “Thầy là Đấng Kitô .” Và ngạc nhiên thay, Chúa Giêsu không khen ngợi Phêrô mà lại căn dặn ông đừng nói điều này với bất kỳ ai. Có vẻ thánh Phêrô đã có câu trả lời đúng, thế mà Chúa Giêsu lại ngay lập tức căn dặn ông phải giữ kín chuyện này. Tại sao lại thế?

Nói đơn giản là, Phêrô đã có câu trả lời đúng, nhưng lại nhận thức sai về câu trả lời đó. Lúc ấy, Phêrô vẫn có quan niệm sai lầm về Đấng Thiên sai.

Trong nhiều thế kỷ trước khi Chúa Giêsu giáng sinh và trong những người đồng thời với Ngài, có nhiều quan niệm khác nhau về Đấng Kitô. Chúng ta không rõ quan niệm của Phêrô, nhưng rõ ràng đấy không phải là quan niệm đúng, và Chúa Giêsu liền dập tắt nó ngay. Chúa Giêsu không yêu cầu Phêrô gì nhiều. “Đừng nói với ai Thầy là Đấng Kitô” và thật sự là Chúa Giêsu muốn nói, “Đừng nói với ai Thầy là Đấng Kitô như trong suy nghĩ của con. Thầy không phải thế đâu.”

Như mọi người đương thời và cũng không khác những ảo tưởng của chúng ta về Đấng Thiên sai là mấy, chắc chắn Phêrô đã họa hình Đấng Thiên sai như một Siêu nhân, một siêu sao sẽ xóa tan sự dữ bằng một chiến thắng kiểu trần gian, áp đảo mọi thứ sai trái bằng sức mạnh siêu phàm. Một Đấng Thiên sai như thế chẳng liên quan gì đến yếu đuối, nhục mạ, đau khổ và cái chết, đồng thời tất cả mọi người dù muốn hay không đều phải công nhận sự ưu việt và vinh quang của ngài. Màn biểu dương sức mạnh của ngài sẽ khiến không một ai còn hoài nghi hay chống đối nữa. Ngài sẽ toàn thắng và trị vì trong vinh quang theo kiểu hình dung của trần gian, là một Nhà vô địch Tuyệt đối, như một người giành huy chương vàng Olympic, vô địch World Cup, giải Oscar, giải Nobel.

Khi Phêrô nói: “Thầy là Đấng Kitô!” thì ông đang nghĩ về một vinh quang trần gian, một chiến thắng trần gian, một người quá đỗi uy quyền và tất cả mọi người đều phải quy phục. Nhưng Chúa Giêsu đã đáp lại suy nghĩ đó rất dứt khoát: “Đừng nói với ai về chuyện này!”

Rồi Chúa Giêsu cho Phêrô và tất cả chúng ta biết, Đấng Thiên sai thực sự là thế nào. Ngài không phải là một Siêu nhân hay một siêu sao, một người quyền phép với những hành động ngoạn mục. Vậy Ngài là ai?

Đấng Thiên sai là Đấng sẽ chết và sống lại, Đấng với cuộc sống và bằng chính thân thể mình nói lên rằng không phải dùng phép lạ để thắng vượt sự dữ, nhưng là bằng sự tha thứ, hào hiệp và cao thượng, và chiến thắng không đến bằng cách đập tan kẻ thù, nhưng là bằng cách yêu thương họ trọn vẹn. Và đường lối này thật ngược đời. Vinh quang của Đấng Thiên sai lại không được biểu lộ bằng những hành động ngoạn mục với uy lực ấp đảo. Mà lại được biểu lộ trong Chúa Giêsu để mình được biến đổi qua việc yêu thương và nhân từ chấp nhận những chuyện tiêu cực, sỉ nhục, loại trừ và cái chết. Nhưng khi ai đó chết như thế, hay chấp nhận sự loại trừ và sỉ nhục như thế, thì luôn luôn dẫn đến vinh quang đích thực, vinh quang của một tâm hồn mở rộng có thể biến đổi sự dữ thành sự thiện, hận thù thành yêu thương, cay đắng thành tha thứ, sỉ nhục thành vinh quang. Đấy mới là việc làm của Đấng Thiên sai.

Trong Tin mừng theo thánh Matthêu, cũng viết lại sự kiện này. Cũng cùng một câu hỏi và câu trả lời của thánh Phêrô, nhưng lời dặn của Chúa Giêsu lại rất khác. Trong Tin mừng theo thánh Matthêu, sau khi Phêrô nói, “Thầy là Đấng Kitô, Con Thiên Chúa hằng sống,” thay vì căn dặn không được nói ra, Chúa Giêsu lại khen Phêrô. Sao lại có sự khác biệt này? Bởi Matthêu ghi lại cảnh mà thánh Phêrô hiểu đúng về Đấng Thiên sai.

Còn chúng ta hình dung thế nào về Đấng Thiên sai? Chúng ta hình dung thế nào về chiến thắng? Về vinh quang? Nếu Chúa Giêsu nhìn thẳng vào mắt và hỏi chúng ta như từng hỏi Phêrô: “Con hiểu Thầy thế nào?” Thì sau khi chúng ta trả lời, Ngài sẽ khen ngợi hay căn dặn chúng ta: “Đừng nói với ai về chuyện này!”

Gần đây, tôi nhận được một lá thư chia sẻ rằng ông ấy vẫn còn bị ám ảnh sâu sắc bởi một câu chuyện được kể hồi tiểu học. Một thầy giáo dạy môn tôn giáo đã đọc câu chuyện về một linh mục đến thăm một người bạn thưở thiếu thời. Trong khi ở lại với người bạn của mình, vị linh mục để ý thấy, trong khi ông này vẫn đủ vui vẻ và niềm nở, nhưng cũng có nét buồn bã lẩn khuất đâu đó. Khi vị linh mục hỏi chuyện, ông bạn thú nhận là mình đã “mất ơn cứu độ” bởi đã từng cảm nhận ơn gọi linh mục khi còn trẻ, nhưng lại chọn con đường hôn nhân. Giờ ông ấy thấy, trong cuộc sống mình không còn có ơn cứu chuộc nữa. Ông từng có ơn gọi và để mất nó, và như thế là mãi mãi mất luôn cơ hội hạnh phúc. Dù cho có cuộc hôn nhân hạnh phúc, nhưng ông cảm thấy mình mãi mãi chịu một dấu hằn vì đã không trung thành khi từ chối ơn gọi Chúa ban.

Tôi cũng lớn lên với những câu chuyện như thế. Chúng là một phần của Đạo Công giáo thưở tôi còn nhỏ. Chúng tôi được dạy để tin rằng Thiên Chúa xác định một ơn gọi nhất định cho bạn, làm linh mục, nữ tu, kết hôn, hay độc thân. Và khi đã biết ơn gọi của mình mà bạn không chấp nhận nó, thì bạn “bỏ lỡ” hoặc “đánh mất” ơn gọi của mình, và hậu quả là một nỗi buồn dai dẳng, thậm chí là nguy cơ không được vào thiên đàng. Những câu chuyện về ơn gọi như thế vẫn ám ảnh trong tâm trí tôi khi tôi vào chủng viện. Nhưng nó chỉ là một bóng mờ mà thôi. Dù cho một vài nỗi sợ về đường thiêng liêng cũng có phần nào thúc đẩy tôi, nhưng tôi không đi tu và làm linh mục vì sợ hãi. Nỗi sợ có thể là thứ lành mạnh.

Nhưng cũng có thể không lành mạnh. Thật không lành mạnh khi nhận thức về Thiên Chúa và ơn gọi của mình như những sự có thể khiến bạn mất đi hạnh phúc và ơn cứu độ, dựa trên một quyết định duy nhất của bạn khi còn trẻ. Thiên Chúa không như thế.

Đúng là Thiên Chúa kêu gọi chúng ta, cho chúng ta một ơn gọi mà chúng ta phải nhận định qua lương tâm, qua cộng đoàn, qua hoàn cảnh, và qua những tài năng chúng ta có. Với một Kitô hữu, hiện hữu không có trước yếu tính. Chúng ta sinh ra với một mục đích, một sứ mạng trong đời. Có nhiều bản văn kinh thánh nói rõ điều này. Chúa Giêsu cầu nguyện cả đêm để biết thánh ý Chúa Cha, thánh Phaolô được dẫn đưa đến Damascus và được một bô lão chỉ dẫn cho biết ơn gọi của mình, ông Moses thấy sứ mạng của mình khi thấy cảnh khốn khổ của dân, và tất cả chúng ta đều được thách thức dùng tài năng của mình hoặc đánh mất nó. Chúng ta đều được kêu gọi thực hiện sứ mạng, và mỗi người chúng ta đều có một ơn gọi. Chúng ta được tự do sống đời mình cho chính mình.

Nhưng Thiên Chúa không chỉ cho chúng ta một cơ hội theo kiểu nếu ta bỏ lỡ nó thì sẽ buồn bã suốt đời. Không. Mỗi khi chúng ta khép lại một cánh cửa, Thiên Chúa luôn mở ra một cánh cửa khác. Thiên Chúa cho chúng ta bảy mươi lần bảy cơ hội, và thậm chí là hơn thế, nếu cần. Vấn đề ơn gọi không phải là kiểu đoán sao cho đúng (Tôi được tiền định chuyên biệt cho điều gì?) nhưng đúng ra là trao đi bản thân trong đức tin và đức ái cho hoàn cảnh mà ta đã chọn (hay thường là chính hoàn cảnh chọn chúng ta.) Chúng ta không nên sống trong nỗi sợ không lành mạnh về ơn gọi. Thiên Chúa không ngừng yêu thương và mong muốn cho ta hạnh phúc, kể cả khi không phải lúc nào ta cũng đi theo ơn gọi lý tưởng của mình.

Mới đây, tôi có nghe một bài giảng, trong đó vị linh mục so sánh Thiên Chúa với một GPS, Hệ thống Định vị Toàn cầu, một công cụ vi tính, có giọng nói phát ra chỉ đường. mà hầu như ngày nay mọi người đều có trong xe hơi. Một trong những tính năng của nó là thế này: Dù cho biết bao nhiêu lần, bạn không đi theo chỉ dẫn của nó, thì tiếng nói trong máy chẳng bao giờ thể hiện sự bực tức, la hét, hay không thèm nói với bạn nữa. Đơn giản nó chỉ nói rằng, “Đang tính toán lại.” Và sớm hay muộn, nó đều đưa ra cho bạn một lộ trình khác.

Đúng là một hình ảnh đầy phấn chấn, nhưng vẫn chẳng là gì so với lòng kiên nhẫn và tha thứ của Thiên Chúa. Chúng ta, không một ai nên bị ám ảnh dài lâu bởi nỗi buồn và nỗi sợ rằng chúng ta đã bỏ lỡ ơn gọi của mình, trừ phi khi chúng ta đang sống một cuộc đời ích kỷ. Không phải một ức đoán chính xác, mà chính tinh thần vong kỷ thay vì ích kỷ, một cuộc đời tìm kiếm phục vụ thay cuộc đời tìm kiếm tiện nghi, đấy chính là yếu tố làm nên ơn gọi. Dù sống đời hôn nhân, độc thân, hay tu trì, thì ơn gọi Kitô hữu của chúng ta là biến cuộc đời của mình thành một cuộc đời quên mình và phục vụ người khác. Hạnh phúc và ơn cứu độ đến từ đó.

Thị hiếu là chủ quan. Tôi xin chia sẻ mười quyển sách đánh động mình nhất trong năm qua, với tinh thần như thế. Đây không nhất thiết là những quyển tôi khuyên bạn nên đọc. Có thể bạn sẽ hờ hững, hay thậm chí là giận khi tôi tán dương chúng. Xin có lời phê bình của mình và đừng ngại phê bình thị hiếu của tôi. Chẳng ai lại đi mua hết mọi thứ quảng cáo trong cửa hàng mà.

Vậy mười quyển sách đánh động tôi nhất trong năm qua là gì?

Trước hết, tôi xin điểm một số quyển tiểu sử tôn giáo tuyệt vời:

• Dorothy Day- Thế giới sẽ được cứu rỗi nhờ Vẻ đẹp: Một Hình ảnh gần gũi của Bà tôi (Dorothy Day, The World Will be Saved by Beauty) của Kate Hennessey. Với tôi, quyển sách này đúng là một kho báu. Là cháu gái của Dorothy Day, Kate Hennessey có một mối liên hệ thân thiết và không mấy ai có được với Dorothy, nhưng mối liên hệ đó cũng có những chuyện đau đầu và đau lòng. Dorothy là một con người phức tạp, khi người ta gọi bà là thánh, bà trả lời thế này: “Tôi không muốn bị chìm trong cái ánh sáng đó!” Quyển sách này cho chúng ta cả vị thánh và người phụ nữ trong con người đã từ chối danh hiệu đó.

• Chơi đùa trong Hang Sư tử, Một Tiểu sử và Hồi ức về Daniel Berrigan (At Play in the Lion’s Den – A Biography and Memoir of Daniel Berrigan) của Jim Forest. Một cái nhìn thấu suốt về Daniel Berrigan, với tư cách một con người, một tu sỹ dòng Tên, một người bạn và một ngôn sứ. Sẽ có vô số tiểu sử viết về Berrigan, nhưng tôi dám nói, không quyển nào qua được quyển này. Forest hiểu về Berrigan rất rõ.

• Những lời Thú nhận của X (The Confessions of X) của Suzanne M. Wolfe. Đây là một tiểu sử hư cấu, câu chuyện về người phụ nữ của thánh Augustino, về tình yêu ngài dành cho bà, về con cái của họ và vai trò của thánh Monica trong việc phá vỡ mối quan hệ của họ. Đây không phải một quyển sách sử học, nhưng đã được nghiên cứu đủ để đáng tin.

Tiếp theo, tôi xin đưa ra một số sách tự thuật tôn giáo:

• Huấn luyện viên Wooden và Tôi, Tình bạn 50 năm trong và ngoài sân bóng (Coach Wooden and Me, Our 50-Year Friendship On and Off the Court) của Kareem Abdul-Jabbar. Có lẽ bạn sẽ tự hỏi vì sao tôi lại giới thiệu đâu là một quyển tự thuật tôn giáo, nhưng phải đọc mới trả lời được câu hỏi đó. Đây không phải là sách thể thao, mà là một quyển sách suy ngẫm sâu sắc về cuộc đời, ý nghĩa, tình bạn, chủng tộc và tôn giáo. Sinh trưởng trong một gia đình Công giáo La Mã, Kareem Abdul-Jabbar chia sẻ rất thẳng thắn những gì đã xui khiến ông cải sang Hồi giáo. Và trong quyển sách này, có nhiều bài học cho chúng ta. Đây là một câu chuyện ấm áp tuyệt vời giữa mọi nỗi đau trong cùng cuộc đời đó.

• Cực điểm của tôi, Một Hồi ức Tận hiến (My Utmost, A Devotional Memoir) của Macy Halford. Là một Kitô hữu Anh giáo, Halford lớn lên với một đức tin sâu sắc, nhưng lại chưa bị thử thách nhiều khi còn trẻ. Rồi sau đó, cô chuyển đến New York rồi Paris để làm ký giả. Vây quanh cô là những người bạn và đồng nghiệp xem đức tin là thứ ngây thơ, cô đã đấu tranh rút lấy từ gốc rễ đức tin thưở nhỏ của mình để đứng vững trước thách thức của thế giới mới mà cô đang sống. Cuộc đấu tranh và cái kết ở lại trong đức tin thưở nhỏ của cô, có thể là một điều giúp ích nhiều cho chúng ta, khi đấu tranh để giữ vững đức tin trong thế giới người trưởng thành, bất kể theo phái Kitô giáo nào.

• Lòng thương xót Công chính, Một câu chuyện về Công lý và Cứu rỗi (Just Mercy, A Story of Justice and Redemption) của Bryan Stevenson. Bryan Stevenson là một luật sư tốt nghiệp trường Harvard, đã chọn dùng tài năng của mình để phục vụ người nghèo, cụ thể là các tử tù không có phương tiện để tự giúp mình. Những vấn đề kỳ thị chủng tộc, đói nghèo, bất bình đẳng, và cách chúng ta bị mắt không nhìn thấy họ, chính là tâm điểm và cái đập vào mắt chúng ta trong quyển sách đầy uy lực này.

• Giờ Tươi sáng – Hồi ức về Sống và Chết (The Bright Hour – A Memoir of Living and Dying) của Nina Riggs. Nina Riggs mất hồi tháng hai, và quyển sách này chia sẻ lại các bài blog của cô, một bà mẹ trẻ với hai đứa con còn vị thành niên, đã đi qua cuộc chiến với bệnh ung thư ác tính, cùng người bạn thân nhất của mình, cũng là một bà mẹ trẻ bị ung thư. Hai người qua đời cách nhau một tuần. Dù cho Riggs không viết ra một đức tin rõ ràng, nhưng cô đã đối diện với cả cuộc sống lẫn cái chết với sự dũng cảm và tinh thần hăng hái, một sự vui tươi mà các thánh cũng phải ghen tỵ. Một quyển sách sáng bừng mà sâu sắc, bạn sẽ cười sẽ khóc, và sẽ học được cách đối diện với cái chết.

Một quyển sách hay trong lĩnh vực chủ nghĩa hiện sinh.

• Tại Quán cafe Hiện sinh, Tự do, Hiện hữu và Cocktail Mơ (At the Existentialist Café, Freedom, Being, and Apricot Cocktails) của Sarah Blackwell. Đây là một trong những quyển sách hay nhất viết về chủ nghĩa hiện sinh dành cho những độc giả không chuyên. Nó sẽ giới thiệu cho các bạn những người khổng lồ trong triết học Hiện sinh. Sartre, Heidegger, Simone de Beauvoir, Merleau-Ponty, Camus, Husserl, và Jaspers. Bakewell tin rằng bạn sẽ hiểu được triết học của một tư tưởng gia rõ ràng hơn nếu bạn thấy được cuộc đời của người đó. “Các Ý niệm thật thú vị, nhưng con người còn thú vị hơn rất nhiều.” Những người chưa có kiến thức căn bản về triết học có thể thấy mơ hồ đôi chỗ, nhưng nếu tiếp tục đọc bạn sẽ sớm thấy mình gặp được cuộc đời của những tư tưởng gia nổi tiếng muôn hình muôn vẻ.
Cuối cùng là hai quyển sách trong lĩnh vực linh đạo, mà nội tên của tác giả thôi là đã đáng chú ý rồi.

• Ta muốn con như thế – Về Thiên Chúa Tình yêu (I Want You to Be – On The God of Love.Halik) của Tomas Halik, một linh mục người Czech, ngòi bút thiêng liêng lừng danh, người từng đoạt giải Templeton. Đây là quyển sách với thấu suốt và chiều sâu hiếm gặp.

• Vượt ngoài Tấm gương, Suy tư về Cái chết và Sự sống (Beyond the Mirror, Reflections on Death and Life) của Henri Nouwen. Chẳng cần phải giới thiệu Henri Nouwen, đây là một quyển sách độc nhất vô nhị trong toàn tuyển tập của cha, ghi lại cảm nghiệm cận tử của cha sau một tai nạn nghiêm trọng.

Thị hiếu có thể là chủ quan, nhưng tôi cam đoan đây chắc chắn là những quyển sách hay!

Tại sao chúng ta không giảng về lửa hỏa ngục nữa? Đây là một câu thường dấy lên nơi nhiều người mộ đạo chân thành lo lắng rằng quá nhiều nhà thờ và linh mục đã quá dễ dãi với tội lỗi, quá phóng đại khi nói về lòng thương xót của Thiên Chúa. Có một niềm tin rằng nếu chúng ta rao giảng sự thật trần trụi về tội trọng, về cơn thịnh nộ của Thiên Chúa, và mối nguy rơi vào hỏa ngục, thì người ta sẽ đến nhà thờ nhiều hơn và giữ các giới răn hơn, nhất là giới răn thứ sáu. Sự thật sẽ giải thoát anh em, những người này lập luận như vậy, và sự thật đó là có những tội trọng và hậu quả đời đời cho tội lỗi. Cửa thiên đàng thì hẹp mà cửa hỏa ngục thì mở toang.

Vậy tại sao chúng ta lại không còn giảng nhiều về mối nguy hỏa ngục?

Và đâu là lý lẽ trong lập luận rằng giảng nhiều về tội trọng và hỏa ngục đem lại hiệu quả? Đe dọa thì có hiệu quả. Tôi lớn lên với kiểu rao giảng này và phải thừa nhận nó có tác động trên hành xử của tôi. Nhưng tác động đó có cả tốt lẫn xấu. Về mặt tích cực, nó khiến tôi sợ đủ để không bao giờ đi quá xa về mặt đạo đức và lòng đạo. Mặt tiêu cực là, nó cũng khiến tôi bị khập khiễng về lòng đạo và cả cảm xúc, bị méo mó rất nhiều. Nói đơn giản là, thật khó để làm bạn thân thiết với một Thiên Chúa cứ đe dọa bạn, và cũng không tốt về mặt đạo cũng như cảm xúc khi chúng ta quá rụt rè và e ngại những sinh lực lớn lao trong đời.

Sợ hình phạt đời đời có thể là một động lực hiệu quả. Nhưng tại sao lại không nên giảng về nỗi sợ? Bởi nó sai lầm, đơn giản là thế. Tẩy não và đe dọa là những thứ có hiệu quả, nhưng nỗi sợ không phải là động lực phù hợp để yêu thương. Bạn không yêu vì sợ hay bị đe dọa. Bạn yêu bởi bạn thấy mình được tình yêu dẫn lối.

Quan trọng hơn nữa, giảng về mối đe dọa đời đời là bôi nhọ Thiên Chúa mà chúng ta tin. Thiên Chúa hiện thân nơi Chúa Giêsu không phải là một Thiên Chúa đẩy những người chân thành và thiện tâm vào hỏa ngục dựa trên danh sách chi li những sai lầm đạo đức và nhân văn. Vậy mà thỉnh thoảng, trong các nhà thờ Công giáo tôi vẫn nghe thấy những lời như: Nếu bỏ lễ ngày Chúa nhật, thì đó là tội trọng và nếu chết khi chưa xưng tội thì anh chị em sẽ vào hỏa ngục.

Có Chúa nào lại đặt ra một niềm tin như thế này? Có Chúa nào lại không cho những người chân thành một cơ hội thứ hai, cơ hội thứ ba, hay thậm chí là cơ hội bảy mươi lần bảy, nếu họ vẫn còn thành tâm? Có Chúa nào lại nói với một người trong hỏa ngục rằng: “Xin lỗi, nhưng luật là thế rồi! Có hối hận cũng đã muộn. Cơ hội chỉ đến một lần!”

Một thần học lành mạnh về Thiên Chúa đòi hỏi chúng ta phải thôi dạy rằng hỏa ngục là một bất ngờ đau khổ đang chờ chực những người có tâm thiện. Thiên Chúa mà chúng ta tin là thông hiểu vô hạn, cảm thương vô hạn và tha thứ vô hạn. Tình yêu của Thiên Chúa vượt xa tình yêu của chúng ta, và có thể thấy ra sự thiện trong tâm hồn con người dù cho nó yếu đuối và méo mó.

Chúng ta không có gì phải sợ hãi về Thiên Chúa cả. Hay là phải sợ hãi thật? Chẳng phải Kinh thánh nói rằng “kính sợ Thiên Chúa là khởi đầu của khôn ngoan” sao? Thế thì sao lại nói là không nên sợ Thiên Chúa?

Bởi vì sợ có nhiều loại, có loại lành mạnh, loại khác thì không. Khi Kinh thánh nói rằng “kính sợ Thiên Chúa là khởi đầu của khôn ngoan” thì nỗi sợ đó không phải là sợ vì bị đe dọa hay sợ bị trừng phạt. Nỗi sợ đó không phải kiểu sợ khi chúng ta gặp một bạo chúa hay một kẻ thích hành hạ bắt nạt. Mà đây là nỗi sợ lành mạnh xuất phát từ yêu thương. Đây là nỗi sợ tôn kính, là khi chúng ta yêu ai đó chân thành đến nỗi sợ mình sẽ trở nên ích kỷ, thô lỗ và thiếu tôn trọng mối quan hệ đó. Chúng ta sợ mình phá hoại sự thân thiết thiêng liêng đó. Có thể nói, chúng ta thấy mình đứng nơi thánh địa và thấy cần phải tháo giày ra trước khi bước vào.

Kinh thánh cũng cho chúng ta biết rằng khi Thiên Chúa xuất hiện trong đời chúng ta, thường thì lời đầu tiên của Ngài là: “Đừng sợ!” Bởi Thiên Chúa không phải là bạo chúa xét đoán nhưng là người yêu thương, và đầy niềm vui. Như Leon Bloy đã nhắc nhở chúng ta, niềm vui là dấu chỉ không thể sai lầm về sự hiện diện của Thiên Chúa.

Một chàng thanh niên theo trào lưu chính thống cực đoan từng hỏi nhà tâm lý học lừng danh, Fritz Perls rằng: “Ông đã được cứu rỗi (saved, cũng đồng nghĩa với tiết kiệm)?” Ông trả lời: “Tiết kiệm? Không đâu! Tôi còn đang tìm cách để tiêu xài mà!”

Chúng ta tôn trọng Thiên Chúa không phải bằng cách sống sợ sệt lo rằng mình sẽ xúc phạm ngài, nhưng là bằng cách dùng lấy sinh lực mà Ngài ban cho chúng ta để làm cuộc đời nở hoa. Thiên Chúa không phải luật lệ để ta phải giữ, nhưng là sinh lực vui mừng để chúng ta “tiêu xài” rộng rãi.