Anh là kẻ thất bại! Cô là kẻ thất bại! Trong mọi lời chê bai gây đau lòng mà chúng ta buột miệng nói ra, thì lời này có lẽ gây đau đớn và tổn hại nhất. Lời này cần bị cấm tiệt khỏi những cuộc bàn luận chung và loại hẳn khỏi từ điển.

Chúng ta đã tiến những bước dài trong việc loại trừ những lời lẽ nhất định trong giao tiếp xã hội. Hầu hết những từ chúng ta loại trừ đều có nghĩa xấu ám chỉ đến sắc tộc, giới tính, hay khuyết tật của người khác. Loại thẳng chúng khỏi ngôn ngữ của chúng ta là việc đáng phải làm lâu rồi, và có lẽ đây không chỉ là vấn đề đúng đắn trong xã giao. Mà rõ ràng và đơn giản, đây là vấn đề đúng đắn trong công lý, bác ái, trong sự tử tế căn bản của con người. Ngôn ngữ là một nền kinh tế thường bất công. Nó công nhận một cách phi lý một số người và miệt thị quá mức một số người khác. Chúng ta cần cẩn thận với chuyện này. Ngôn ngữ có thể hằn một vết sẹo sâu lên người khác, thậm chí nó còn khiến chúng ta vô tình bị khóa trong những định kiến tiêu cực khiến lòng trí chúng ta bị nhuốm màu kỳ thị chủng tộc, mê tín và thù ghét phụ nữ.

Nhưng những lời chê bai về chủng tộc, giới tính và khuyết tật chưa phải là tất cả. Chúng khủng khiếp, đúng, nhưng những người bị xúc phạm bằng những lời này có chút an ủi khi biết rằng lời xúc phạm đó còn nhắm đến hàng triệu, hàng tỷ người khác. Bị xúc phạm cùng với hàng triệu triệu người khác, vẫn đau chứ, nhưng ít ra mình có bầu bạn.

Tuy nhiên, có những lời chê bai xúc phạm một cách riêng tư và đặc biệt hơn, nhắm đến sỉ nhục sự thiếu sót riêng rất cụ thể của người khác. Với lời sỉ nhục này, bạn không còn ai là bầu bạn, giờ bạn là kẻ lạc loài. Cái từ “kẻ thất bại” là một từ như thế. Nó nhắm đến sỉ nhục một người theo cách rất riêng tư và rất tổn thương. Khi bị gọi là “kẻ thất bại” là bạn không chỉ bị loại riêng ra và bị sỉ nhục vì bạn thuộc về một chủng tộc, một giới tính, hay một tầng lớp. Bạn bị sỉ nhục vì chính bạn, chỉ mình bạn thôi, bị phán xét là không đủ tiêu chuẩn, là không đáng được tôn trọng, và không đáng được chấp nhận. Bạn bị xem là hạ đẳng, và sự yếu kém đó không thể đổ tại bất kỳ ai ngoại trừ bạn. Bạn bị xem là kẻ thất bại! Và chỉ có bạn thế thôi!

Kiểu sỉ nhục này không phải mới có. Nó đã có từ lâu đời. Có nhiều người luôn luôn bị xa lánh, sỉ nhục và tẩy chay. Chúng ta có một khiếm khuyết nhân bản khá là đáng xem xét, và nếu không xác định được nó, thì nó sẽ khiến chúng ta tin rằng để mình được hạnh phúc thì người ta chấp nhận mình thôi vẫn chưa đủ, còn cần ai đó khác bị loại trừ nữa kia.

Trong thời Tân ước, những người phong cùi bị tẩy chay khỏi xã hội, phải sống trong những vùng hẻo lánh tách biệt với cuộc sống bình thường, phải kêu lên “ô uế” khi có ai đó đến gần. Nhưng họ có những lý do chính đáng để đưa những người phong cùi ra khỏi cuộc sống bình thường. Phong cùi là bệnh truyền nhiễm. Ngày nay, dù không có một lý do chính đáng nào, chúng ta vẫn xem một số người là “người cùi”, xem họ không được phát triển trong đời sống bình thường của mình. Chúng ta liệt họ vào “những kẻ thất bại” và đẩy họ ra rìa. Họ là những người cùi mới.

Có vô số ví dụ về điều này, nhưng có lẽ chúng ta dễ thấy nó nhất trong trường trung học, nơi luôn luôn có một nhóm nổi tiếng, một nhóm quyết định hết quy tắc, quyết định xem cái gì là được, nắm lấy quyền lực của cộng đồng dù cho họ không phải nhóm đa số. Đa số học sinh nằm ngoài nhóm nổi tiếng riêng biệt này, cố gắng được chấp nhận, nghĩa là dù không hoàn toàn thuộc về nhóm đó nhưng cũng không hoàn toàn bị loại trừ. Nhưng luôn luôn có một nhóm khác, những em bị xem là “kẻ thất bại”, không đủ tiêu chuẩn, không xứng đáng được công nhận. Nhóm này không được chấp nhận.

Bất kỳ xã hội con người nào cũng đều có sự phân loại. Có vô số lý do phức tạp cho việc này, và nhiều lý do liên quan đến tâm thần. Chuyện này cũng giúp giải thích vì sao lại có những cậu bé trung học đem súng đến trường bắn bạn học của mình. Nhưng thật khó để không thấy được rằng, hầu như lúc nào, cậu bé xả súng đó cũng là một người cô độc, “một kẻ thất bại”. Chúng ta không thể trách các bạn học của cậu ấy vì đã xem cậu ấy là kẻ như thế, nhưng dù cho cố ý hay vô tình, thì họ cũng đã làm vậy. Các bạn học của cậu là nạn nhân, không chỉ của tâm thần bấn loạn và nổi giận của cậu thanh niên đó, nhưng còn là nạn nhân của một xã hội mù quáng góp phần tạo ra sự bấn loạn và giận dữ đó.

Tôi không phải là bậc cha mẹ, nhưng nếu tôi là một ông bố, tôi sẽ dùng hết quyền hạn đạo đức của mình để khiến con cái bỏ hết những từ chê bai sỉ nhục về chủng tộc, giới tính và khuyết tật. Tôi cũng sẽ dùng mọi quyền hạn đạo đức và khuyên giải của mình để khiến chúng loại bỏ những từ xấu xa sỉ nhục người khác một cách cụ thể riêng tư. Cái từ “kẻ thất bại” phải bị cấm tiệt trong mái nhà.

Cả xã hội và Giáo hội đều là những mái nhà. Thật may là trong nhiều thập niên gần đây, chúng ta đã cấm dùng nhiều từ miệt thị chủng tộc, giới tính, hay khuyết tật của người khác. Và đã đến lúc chúng ta cấm tiệt thêm những từ khác trong nhà của mình!

Ralph Waldo Emerson gọi những vì sao trên bầu trời đêm là “những phái viên của vẻ đẹp, thắp sáng vũ trụ bằng nụ cười nhắc nhở của mình” và ông nói rằng nếu chúng chỉ xuất hiện vài ngàn năm một lần, thì chúng ta sẽ quỳ lạy thờ phượng và trân quý khoảnh khắc đó cả đời mình. Nhưng bởi đêm nào những vì sao cũng mọc, nên phép lạ đó trở nên gần như chẳng có gì đáng chú ý. Và thay vào đó chúng ta xem truyền hình.

Nhưng những ngôi sao đẹp đẽ không phải là phép lạ lớn lao duy nhất mà người ta chẳng màng để ý. Những phép lạ lớn nhất phải đi kèm với sự nhưng không, yêu thương, ủ ấm tâm hồn và tha thứ. Sự nghèo khổ lớn lao nhất của chúng ta chính là chúng ta hầu như không để ý đến những việc này. Có nhiều điều còn đáng kinh ngạc hơn cả những vì sao đáng để chúng ta quỳ gối trong tri ân, và có những điều sâu sắc đáng để gìn giữ trong ký ức hơn cả một đêm trời đầy sao.

Ngòi bút thiêng liêng người Bỉ, Benoit Standaert nói rằng phép lạ lớn lao nhất chính là “những hiện hữu được trao nhưng không, là một tình yêu khiến cho những gì mất mát và lạc lối được nên trọn vẹn và yêu mến, một tình yêu chọn lấy những gì bị chối bỏ, tha thứ cho những gì bị xem là có tội nặng nề nhất, và hiệp nhất những gì bị xem là tan rã vĩnh viễn.”

Phép lạ lớn lao nhất chính là có sự cứu chuộc cho tất cả những gì sai trái nơi chúng ta. Có sự cứu chuộc phát xuất từ những gì chúng ta không làm được vì sự bất toàn của mình. Có sự cứu chuộc phát xuất từ những thương tích của chúng ta, từ những gì khiến chúng ta chùng xuống và lạnh lẽo về mặt thể lý, cảm xúc và tâm linh. Có sự cứu chuộc phát xuất từ bất công, từ sự bất bình đẳng mà chúng ta đang chịu, từ nỗi đau mà chúng ta gây ra cho người khác cách cố ý hay vô ý. Có sự cứu chuộc phát xuất từ những lỗi lầm, những sai phạm, từ những bất trung, và tội lỗi của chúng ta. Có sự cứu chuộc phát xuất từ những mối quan hệ xấu đi, từ những cuộc hôn nhân, gia đình, tình bạn bị tan rã vì hiểu lầm, thù ghét, ích kỷ và bạo lực. Có sự cứu chuộc phát xuất từ tự vẫn và sát nhân. Không có điều gì mà Thiên Chúa không thể tha thứ, phục sinh và khiến nó tươi mới, ngây thơ và vui vẻ trở lại.

Cuộc sống của chúng ta, dù dài hay ngắn, đều rơi vào bất toàn, tan vỡ, bất công, mất mát, gây đau thương cho người khác vì mình yếu đuối, chúng ta ai cũng có bất trung, tội lỗi và ác tâm, nhưng đến tận cùng, tất cả đều có thể được tẩy sạch, được trắng trong lần nữa. Có sự cứu chuộc, có sự sống mới nơi mọi nẻo đường sai trái chúng ta đi trong thế gian này. Và sự cứu chuộc đó đến với chúng ta qua sự tha thứ.

Tha thứ là phép lạ lớn lao nhất, là phép lạ tận cùng, và cùng với sự sống đời đời, nó chính là ý nghĩa đích thực trong sự phục sinh của Chúa Giêsu. Không có điều gì nhiệm màu và giống với Thiên Chúa, cho bằng khoảnh khắc hòa giải, khoảnh khắc tha thứ.

Chính vì lý do này mà khi viết về sự phục sinh của Chúa Giêsu, các Tin mừng đều nhấn mạnh nhiều lần về sự tha thứ. Thật vậy, Tin mừng theo thánh Luca không tách rời lời tuyên bố phục sinh với lời tuyên bố tha thứ tội lỗi. Tha thứ và phục sinh liên kết bất phân ly. Cũng thế, trong Tin mừng theo thánh Gioan, trong lần đầu tiên Chúa Giêsu hiện ra sau khi phục sinh, Ngài đã cho họ quyền tha tội. Thông điệp của phục sinh chính là một xác chết có thể sống lại từ hầm mộ. Điều này không hẳn đúng với thể xác chúng ta, nhưng đặc biệt đúng cho những tâm hồn băng giá đang chết vì thất vọng, cay đắng, giận dữ, chia rẽ và thù hận. Phép lạ phục sinh là cho thân xác sống lại, nhưng cũng là việc cho những linh hồn đã chết trỗi dậy vào cuộc sống mới.

Dù cho ngày nay chúng ta thừa mứa những phát minh mới, và thậm chí máy móc làm hết mọi việc kể cả làm người trò chuyện với ta, chúng ta lại thấy quá ít chuyện mới lạ đích thực. Chắc chắn chúng ta thấy hằng ngày những sự đổi mới cứ dồn dập đổ đến và cùng với đó là khó khăn để đối mặt với thay đổi mà chúng đem lại. Nhưng xét cho cùng, những đổi mới này không thực sự khiến chúng ta kinh ngạc, ít nhất là không kinh ngạc sâu sắc, một sự kinh ngạc chạm đến tâm hồn. Chúng đơn thuần chỉ là tăng thêm những thứ chúng ta có, những mở rộng của cuộc sống bình thường, chứ không phải một điều kinh ngạc thực sự.
Nhưng khi bạn nhìn thấy một người phụ nữ tha thứ cho một người đã làm tổn thương mình sâu sắc, thì bạn đang thấy một chuyện không bình thường, một chuyện đầy kinh ngạc. Bạn đang thấy một điều không đơn giản chỉ là một khoảnh khắc tự nhiên. Cũng thế, khi bạn thấy sự nồng hậu và yêu thương len vào con người lâu nay chìm trong cay đắng và giận dữ, là bạn thấy một điều không chỉ là một khoảnh khác cuộc sống bình thường. Bạn đang thấy một sự mới mẻ, sự cứu chuộc, sự phục sinh, sự tha thứ. Tha thứ là điều duy nhất mới mẻ trên trái đất này, mọi thứ khác chỉ tương đối như nhau thôi.

Và cũng như thế, tôi xin mượn lời của Benoit Standaert: “Bất kỳ lúc nào chúng ta nỗ lực đem lại thêm chút bình an qua công lý, dù dưới dạng nào đi nữa, trên trái đất này, bất kỳ lúc nào chúng ta nỗ lực thay đổi đau buồn thành hạnh phúc, chữa lành những trái tim tan nát, hay giúp đỡ người bệnh và người yếu đuối, là chúng ta đi thẳng về phía Thiên Chúa, Chúa của sự phục sinh.”
Tha thứ là phép lạ đáng kinh ngạc nhất mà chúng ta từng thấy hay cảm nghiệm trên trần thế này. Chỉ mình sự tha thứ, mới có thể đem lại thiên đàng và hạnh phúc.

Nền văn hóa của chúng ta khiến chúng ta không dễ khóc than. Đặc nét nền tảng của nó là chúng ta nhanh chóng bỏ qua những mất mát và đau đớn, nín lặng những tang thương, và luôn luôn mạnh mẽ, tiếp tục tiến bước trong đời.

Nhưng khóc than là một điều quan thiết với sự lành mạnh của chúng ta, một điều mà chúng ta buộc phải làm cho bản thân mình. Không có than khóc thì chúng ta chỉ còn cách là ngày càng cứng rắn và cay đắng trước những thất vọng, loại trừ, và mất mát. Và những điều này lại luôn tồn tại.

Chúng ta có nhiều điều để than khóc trong đời: Chúng ta liên tục mất đi người thân và sự vật. Những người yêu thương qua đời, mối quan hệ tan vỡ, bạn bè rời đi, hôn nhân đổ vỡ, một tình yêu ta mong mỏi mà không có cứ mãi ám ảnh ta, một ước mơ kết thúc trong thất vọng, con cái lớn lên rồi xa, mất công việc, và mỗi ngày qua là mất đi tuổi trẻ và sức khỏe. Ngoài quá nhiều những mất mát phải đau lòng này, chúng ta còn nhu cầu cần đau lòng cho sự bất xứng trong đời mình, cho bản giao hưởng dang dở và sự hòa hợp mà ta không bao giờ có được. Như con gái của Jephthah, tất cả chúng ta đều phải khóc than cho cuộc đời dang dở của mình.

Sao lại thế? Chúng ta than khóc thế nào để sự than khóc của ta không phải là một thứ ủy mị không lành mạnh, nhưng là một tiến trình phục hồi sự lành mạnh và tinh thần cường tráng của ta?

Không có một công thức đơn giản nào, và mỗi người lại có một công thức khác nhau. Đau lòng, cũng như yêu thương, phải tôn trọng sự dè dặt độc nhất vô nhị của chúng ta, những gì mà chúng ta thấy thoải mái và không thoải mái. Nhưng có những điều mà ai ai cũng như nhau.

Thứ nhất, chúng ta có nhu cần cần chấp nhận nhìn nhận những mất mát và nỗi đau của mình. Chối bỏ mất mát hay nỗi đau, chẳng ích gì cho ta. Chúng ta phải chấp nhận sự thất vọng và bất lực của mình, và phải chấp nhận với nhận thức rằng không có nơi nào để cho nỗi đau ngoại trừ, như lời của thi sĩ Rilke, cho nó về lại dương gian, về chốn nặng nề của đại dương, nơi nảy sinh nước muối cũng là nước mắt của ta. Những giọt nước mắt kết nối chúng ta với đại dương nảy sinh ra ta.

Tiếp theo, khóc than là một tiến trình cần có thời gian, đôi khi là rất nhiều thời gian, chứ không phải là một thứ chúng ta có thể nhanh chóng đạt được với một quyết định đơn giản. Chúng ta không thể cứ thế làm chủ cảm xúc, cho nó lành mạnh trở lại được. Chúng cần được chữa lành, và chữa lành là một tiến trình hữu cơ. Và tiến trình đó cần những gi?

Trong nhiều trường hợp, cần phải cho mình được quyền nổi giận, thịnh nộ trong một thời gian, cho mình cảm thấy thất vọng, mất mát, bất công và giận dữ. Mất mát có thể cay đắng, và sự cay đắng đó cần được thật tâm chấp nhận, nhưng cũng cần được chấp nhận với lòng dũng cảm và khuôn khổ để nó không khiến chúng ta trút giận lên người khác. Và để như thế, để chúng ta không đổ tội và trút giận lên người khác, thì chúng ta cần được giúp đỡ. Mọi nỗi đau có thể chịu được nếu nó được chia sẻ, và vì thế chúng ta cần có người lắng nghe và chia sẻ nỗi đau với mình mà không cố sửa đổi nó. Và trong hoàn cảnh này, sự tự đại là địch thủ của chúng ta. Chúng ta cần khiêm nhượng để tin tưởng cho người khác thấy vết thương của mình.

Cuối cùng, nhưng không kém quan trọng, là chúng ta cần kiên nhẫn, chịu đựng, bền bỉ. Khóc than không thể gấp gáp được. Sự chữa lành tâm hồn, cũng như chữa lành thân xác, là một tiến trình hữu cơ, với những hạn mức thời gian không thể chi phối được. Nhưng đây có thể là phép thử lớn cho sự kiên nhẫn và hy vọng của chúng ta. Chúng ta có thể trải qua những thời kỳ dài đầy tăm tối và đau buồn, khi dường như chẳng thể thay đổi gì, khi sự nặng nề và tê tái vẫn cứ còn đó, và chúng ta có cảm giác rằng mọi chuyện sẽ chẳng bao giờ khá lên, rằng chúng ta sẽ không bao giờ tìm thấy ánh sáng trong lòng nữa. Nhưng đau buồn và than khóc cần có sự kiên nhẫn, cần kiên nhẫn để tiếp tục với sự nặng nề và bất lực. Sách Ai Ca nói rằng đôi khi chúng ta chỉ có thể vùi miệng trong bụi đất và chờ đợi. Sự chữa lành trong chờ đợi.

Henri Nouwen là một người rất quen với than khóc và mất mát. Là một tâm hồn quá nhạy cảm, đôi khi cha chịu những trầm cảm và ám ảnh khiến cha tê liệt về cảm xúc và cần đến chuyên gia tâm lý. Một lần như thế, khi đang cố vượt qua một cơn trầm cảm nặng, cha đã viết quyển sách đầy thấu suốt của mình, Tiếng Nói Nội tại của Tình yêu [The Inner Voice of Love]. Cha khuyên chúng ta thế này: “Thách thức lớn chính là sống với những vết thương của mình mà không nghĩ đến chúng. Khóc than thì tốt hơn là lo lắng, cảm nhận thương tích của mình thì hơn là hiểu chúng, để chúng đi vào câm lặng thì hơn là nói chuyện với chúng. Bạn không ngừng phải đối diện với chọn lựa là dùng cái đầu hay con tim để đương đầu với những vết thương đó. Với cái đầu, bạn có thể phân tích chúng, tìm ra nguyên nhân hậu quả của chúng, và những từ ngữ đẹp để nói và viết về chúng. Nhưng trong đó, chẳng có sự chữa lành tận cùng nào. Bạn phải để những thương tích đi vào trong con tim. Như thế bạn mới sống qua chúng và khám phá ra rằng chúng sẽ không hủy hoại được bạn. Con tim bạn mạnh hơn những vết thương đó.”

Chúng ta mạnh hơn những vết thương của mình. Sự sống thì mạnh hơn cái chết. Sự tốt lành của Thiên Chúa thì hơn mọi mất mát. Nhưng khóc than cho những mất mát của mình là cách để chúng ta hiểu được những chân lý đó.

Tin mừng theo thánh Gioan cho chúng ta thấy một hình ảnh thần nghiệm rất hùng hồn mà khá trần tục. Khi thánh Gioan mô tả Bữa Tiệc Ly, ngài cho chúng ta biết rằng trong bàn tiệc, người môn đệ mà Chúa thương ngồi ngả đầu vào ngực Chúa.

Tôi tin là các họa sĩ nắm bắt sức mạnh của hình ảnh này tốt hơn là các thần học gia và học giả Kinh thánh. Các họa sĩ và diễn giải nghệ thuật thường thể hiện hình ảnh này như sau: Người môn đệ Chúa thương ngả đầu vào ngực Chúa với một tai hướng thẳng vào tim Chúa Giêsu, nhưng mắt thì nhìn thẳng vào thế giới.

Đúng là một hình ảnh hùng hồn! Nếu đặt tai vào ngực người khác, bạn có thể nghe được tiếng tim họ đập. Thế thì người môn đệ này là người hòa chung nhịp tim của Chúa và đang nhìn ra thế giới từ điểm quy chiếu đó.

Xa hơn nữa, thánh Gioan cho chúng ta một loạt hình ảnh để thực tế hóa những hệ quả từ việc nghe tiếng tim Chúa.

Trước hết, người môn đên Chúa thương đã đứng cạnh Đức Mẹ dưới chân thập giá Chúa Giêsu. Hình ảnh này gói gọn điều gì? Trong Tin mừng theo thánh Luca, Chúa Giêsu thừa nhận là đôi khi bóng tối có vẻ lấn át sự thiện và dường như Thiên Chúa bất lực. Đôi khi bóng tối lấn lướt! Cái chết của Chúa Giêsu là một trong những lúc như thế, và người môn đệ Chúa thương, cũng như Đức Mẹ, không thể làm gì khác ngoài đứng đó bất lực giữa muôn trùng tối tăm và bất công. Chẳng thể làm được gì ngoài đứng đó bất lực. Nhưng khi đứng đó, người môn đệ Chúa thương cũng chung vai sát cánh với hàng triệu người nghèo và những nạn nhân trên khắp thế giới, những người chẳng thể làm gì trước cảnh ngộ của mình. Khi người ta đứng đó bất lực, khi chẳng thể làm được gì, khi sự hữu hạn của con người câm nín, thì có thể nảy lên lời cầu nguyện thâm sâu nhất. Rồi sau đó, người môn đệ Chúa thương đưa Đức Mẹ về nhà mình, một hình ảnh không cần phải giải nghĩa gì thêm.

Tuy nhiên, có một hình ảnh thứ hai liên kết với người môn đệ Chúa thương ngả đầu vào ngực Chúa, mà chúng ta cần giải nghĩa đôi chút. Khi người môn đệ đó ngả vào ngực Chúa, thì có một cuộc đối thoại đáng để ý diễn ra. Chúa Giêsu bảo các môn đệ là một người trong số họ sẽ phản bội Ngài. Thánh Phêrô quay sang người môn đệ Chúa thương mà nói: “Hỏi thầy xem đó là ai?” Điều này gợi lên chất vấn: Tại sao Phêrô không tự hỏi Chúa câu đó? Thánh Phêrô đâu có ngồi xa Chúa đến mức không thể tự mình hỏi Chúa câu đó.

Hơn nữa, câu hỏi của thánh Phêrô có tầm quan trọng thực sự khi xét theo bối cảnh sử học. Các học giả ước chừng Tin Mừng theo thánh Gioan được viết vào khoảng những năm 90 đến 100. Khi đó thánh Phêrô đã được công nhận là giáo hoàng và đã chịu tử đạo rồi. Đoạn Tin Mừng này đang nói lên rằng sự mật thiết với Chúa Giêsu cao hơn bất kỳ điều gì khác, kể cả vai vế trong giáo hội, kể cả có là giáo hoàng đi chăng nữa. Lời cầu nguyện của tất cả mọi người đều đi qua người môn đệ Chúa thương. Đức Giáo hoàng không thể cầu nguyện với tư cách Giáo hoàng, nhưng là với tư cách một người môn đệ được Chúa thương như bao Kitô hữu khác. Đức Giáo hoàng có thể cầu nguyện cho thế giới và giáo hội với tư cách Giáo hoàng, nhưng chỉ có thể cầu nguyện riêng với tư cách người môn đệ Chúa thương.

Cuối cùng, trong Tin Mừng theo thánh Gioan nêu bật lên khái niệm rằng sự mật thiết với Chúa Giêsu thì quan trọng hơn vai vế trong Giáo hội, và điều này được mô tả rõ hơn nữa trong buổi sáng ngày Phục Sinh. Maria Magdalena chạy từ mộ về và bảo các môn đệ là ngôi mộ trống. Thánh Phêrô và người môn đệ Chúa thương liền chạy ngay đến mộ. Ta có thể dễ dàng đoán ra ai là người đến đó trước. Người môn đệ Chúa thương dễ dàng đến trước thánh Phêrô, không phải bởi có lẽ do trẻ hơn, nhưng là do tình yêu thì mạnh hơn vị thế. Đức Giáo hoàng cũng có thể đến đó trước, nếu ngài chạy với tư cách người môn đệ Chúa thương chứ không phải tư cách giáo hoàng.

Và mọi người cho rằng người môn đệ Chúa thương chính là thánh Gioan. Có thể đúng là thế, nhưng đấy không phải điều mà những đoạn Tin Mừng này muốn nói. Thân thế theo sử học của người môn đệ Chúa thương được bỏ ngỏ một cách có chủ đích, là bởi Tin mừng muốn khái niệm về người môn đệ Chúa thương là một lời mời gọi và một vai trò hợp với bạn, với mọi Kitô hữu trên đời, bao gồm cả giáo hoàng nữa.

Vậy ai là người môn đệ Chúa thương? Người môn đệ Chúa thương có thể là bất kỳ ai, nam nữ trẻ em, miễn là mật thiết với Chúa Giêsu đủ để hòa nhịp với nhịp tim của Chúa, và nhìn thế giới từ góc nhìn của sự mật thiết đó, cầu nguyện từ sự mật thiết đó, và ra đi trong yêu mến đến tìm Chúa Giêsu Phục sinh và hiểu được ý nghĩa của ngôi mộ trống.

Các hình ảnh thần nghiệm được giải nghĩa rõ nhất nhờ các nhà thần nghiệm khác. Nghĩ như thế, tôi xin để lại cho các bạn một hình ảnh từ Đan phụ Sa mạc thế kỷ IV, Evagrius Ponticus.

Ngực Đức Chúa
Vương quốc Ngài
Ai ngả vào đấy
Là thần học gia

Một trong những trải nghiệm phong phú nhất về ân sủng mà chúng ta có thể có ở đời này, chính là trải nghiệm tình bạn.

Các tự điển định nghĩa tình bạn là mối quan hệ tình cảm qua lại, với một mối liên kết phong phú hơn sự xã giao bình thường. Rồi các định nghĩa liên kết tình bạn với những từ ngữ như: ân cần, yêu mến, cảm thông, cảm thương, thành thật, vị tha, trung thành, thông hiểu, an ủi, và tin tưởng. Những người bạn vui vẻ khi bên nhau, bày tỏ cảm xúc của mình với nhau, và phạm sai lầm mà không sợ người kia phán xét.

Định nghĩa như thế là bao quát, nhưng để hiểu rõ hơn sự tốt đẹp đích thực của tình bạn, thì cần giải nghĩa nhiều điều bên trong định nghĩa đó.

Trước hết, như xác nhận của Phái Khắc kỷ Hy Lạp và được thể hiện rõ ràng trong linh đạo Kitô giáo, tình bạn đích thực chỉ có thể có giữa những người nhân đức. Một băng đảng không phải là một nhóm bạn, nhiều nhóm hệ tư tưởng cũng thế. Tại sao vậy? Vì tình bạn cần đem lại ân sủng và ân sủng chỉ có thể có trong nhân đức.

Tiếp theo, tình bạn không chỉ là nhân văn đơn thuần, mà là nhân văn tuyệt vời. Tình bạn đích thực là nhập vào dòng chảy của tình yêu và sự sống bên trong Thiên Chúa. Kinh thánh cho chúng ta biết, Thiên Chúa là tình yêu, nhưng cụ thể là một từ Hy Lạp “agape”, một từ được dùng cho gia đình, cộng đoàn, hay người chia sẻ cuộc sống. Vì vậy, “Thiên Chúa là tình yêu” có thể được diễn dịch thành: Thiên Chúa là gia đình, Thiên Chúa là cộng đoàn, Thiên Chúa là chia sẻ sự hiện hữu, và bất kỳ ai chia sẻ sự hiện hữu của mình trong một cộng đoàn và tình bạn, thì dự phần vào dòng chảy sự sống và tình yêu trong Ba Ngôi Thiên Chúa.

Nhưng không phải lúc nào cũng thế. Tình bạn và gia đình có thể có nhiều dạng. Parker Palmer, ngòi bút phái Quaker đương thời, đã nói rằng: “Nếu đến đây trong thành tín thì bạn đem phúc lành lớn lao đến đây.” Ngược lại, Rumi, nhà thần nghiệm phái Sufi, đã viết: “Nếu đến đây trong bất tín thì bạn đem tai họa lớn lao đến đây.” Gia đình và cộng đoàn có thể đem lại hoặc chặn đường ân sủng. Nhóm của chúng ta có thể là một nhóm đầy yêu thương và ân sủng, hoặc có thể là một nhóm đầy hận thù và tội lỗi. Chỉ có nhóm đầu tiên mới được gọi là tình bạn. Theo thánh Âugutinô, tình bạn là vẻ đẹp của linh hồn.

Một tình bạn trao đi mạng sống và sâu sắc, thì khó thực hiện và hiếm thấy. Tại sao lại thế? Chúng ta đều khao khát có tình bạn như thế tận sâu thẳm tâm hồn, vậy tại sao lại khó tìm ra nó như vậy? Ta đều biết vì sao: Chúng ta khác nhau, chúng ta là độc nhất vô nhị, và cẩn trọng một cách hợp lý về việc trao phó tâm hồn mình cho ai đó. Và thật không dễ để tìm được một tri kỷ, để có được sự đồng cảm và tin tưởng. Cũng không dễ để duy trì tình bạn khi đã tìm được nó. Để duy trì tình bạn cần có sự tận tâm sắt đá, vốn không phải là điểm mạnh của chúng ta vì tâm thần chúng ta và thế giới này luôn mãi chuyển vần. Hơn nữa, thời nay, tình bạn thực sự không phải lúc nào cũng là tình bạn đích thực.

Cuối cùng nhưng không kém quan trọng, tình bạn thường bị cản trở và phá hoại vì tính dục và căng thẳng tính dục. Đây là sự thật đơn thuần, một sự thật thuận theo tự nhiên và theo nền văn hóa của chúng ta cũng như mọi nền văn hóa khác. Tính dục và tình dục, dù về lý tưởng, chúng nên là căn cứ cho một tình bạn thâm tình, lại thường là nguyên do chính cản trở tình bạn đó. Hơn nữa, trong nền văn hóa xem trọng tình dục hơn là tình bạn, thì tình bạn thường bị xem là một thứ phụ trợ, một thứ hạng hai xếp sau tình dục.

Nhưng trong khi đặc nét văn hóa là thế, nhưng nó không phải là khao khát sâu trong lòng chúng ta. Chúng ta khao khát một điều gì đó sâu sắc hơn tình dục (hoặc khao khát một tình dục triển nở viên mãn hơn.) Trong chúng ta có một khao khát thâm sâu (một khao khát tình dục sâu sắc hơn hay khao khát một điều còn vượt trên tình dục), khao khát có một tri kỷ, một người chung chăn gối về tinh thần. Còn hơn khao khát một đối tác tình dục, chúng ta khao khát một đối tác tinh thần, và dù hai khao khát này không buộc phải loại trừ nhau, nhưng chúng rất khó để kết hợp với nhau.

Tình bạn, cũng như tình yêu, luôn có phần nào bí ẩn, phần nào đó mà chúng ta không thể hiểu được. Trong mọi nền văn hóa, đều có đấu tranh để hiểu được điều này. Và một phần lý do nằm ở nhân tính của ta. Viên ngọc quý không dễ tìm mà cũng không dễ giữ. Tình bạn thực sự là một điều của đời sau được tìm thấy trong đời này, dù không bao giờ là hoàn hảo. Các yếu tố văn hóa và tôn giáo luôn làm cản trở tình bạn, và sự căng thẳng tính dục tràn ngập cũng thế.

Đôi khi các nhà thơ có thể chạm đến những điều mà hàn lâm học thuật không làm được, và tôi xin đưa ra những thấu suốt của một nhà thơ về mối quan hệ qua lại giữa tình bạn và tình dục. Rainer Marie Rilke cho rằng, tình bạn thường là một trong những điều cấm kỵ nhất của một nền văn hóa, nhưng nó vẫn luôn là đích đến cuối cùng. “Trong một tình yêu hạnh phúc sâu sắc giữa hai người, cuối cùng bạn có thể là người bảo vệ yêu thương cho sự cô tịch của người kia. …Phải thừa nhận, tình dục vô cùng mạnh mẽ, nhưng dù cho nó có mạnh mẽ, đẹp đẽ và kỳ diệu đến mấy, Nếu bạn trở thành người bảo vệ yêu thương cho sự cô tịch của người kia, thì tình yêu sẽ dần chuyển thành tình bạn.”

Còn Montaigne thì khẳng định rằng: “Kết cuộc của tình bạn có lẽ còn quan trọng hơn tình yêu. Những biểu lộ của tuổi trẻ phải triển nở và chín muồi thành một sự gì đó bất diệt.”

Đôi lúc mơ mộng lại là điều thực tế nhất ta có thể làm. Hoặc, vẫn còn một điều gì khác ta có thể làm, như sự phản kháng công khai, hay là còn điều gì khác nữa?

Trong quyển sách về tính ngôn sứ, Các Giới răn của Đường Dài, Linh mục Daniel Berrigan đã khuyên như sau. Những biểu hiện ngôn sứ không phải lúc nào cũng hiệu quả về mặt chính trị. Thường thì chúng chẳng đạt được điều gì thực tế, nhưng cha cũng thêm rằng: Nếu bạn không thể cứu lấy thế giới, thì ít ra bạn có thể cứu lấy sự lành mạnh của mình.

Đôi khi đấy là tất cả những gì chúng ta cần đạt đến khi phản kháng chống lại bất công. Hơn nữa, đấu tranh để cứu lấy sự lành mạnh bản thân không phải là chuyện riêng như ta tưởng. Khi phản kháng điều gì đó sai trái, dù cho biết cuộc phản kháng của mình sẽ không thay đổi được gì về mặt thực tế, nhưng sự lành mạnh ôn hòa mà ta cứu lấy, không chỉ là của riêng ta thôi đâu. Ta còn cứu lấy sự lành mạnh của thời điểm đó.

Khi bàn về chủ nghĩa tích cực đương thời về các vấn đề nhân quyền và môi trường của tiểu thuyết gia đoạt giải Booker, Arundhati Roy, thì nhà phê bình nghệ thuật John Berger nói rằng: “Sự phản kháng chính trị sâu sắc là một lời kêu gọi đến với công lý đang vắng mặt, và đồng hành với nó là một hy vọng rằng trong tương lai, công lý này sẽ được thiết lập, tuy nhiên, hy vọng này không phải là lý do đầu tiên để thực hiện sự phản kháng đó. Người ta phản kháng vì nếu không phản kháng thì thật quá nhục nhã, quá tồi tàn, quá tàn phế. Người ta phản kháng (bằng dựng chiến lũy, cầm súng lên, tuyệt thực, cầm tay nhau, hò hét, hay bằng ngòi bút) là để cứu lấy thời khắc hiện tại đó, dù tương lai chưa biết sẽ thế nào… Một cuộc phản kháng không phải là một hy sinh để có một tương lai khác công bằng hơn, mà một cuộc phản kháng là để chuộc lại một cách mơ hồ hiện tại này.” Về căn bản, nó giữ gìn sự lành mạnh trong thời điểm hiện tại.

Nhưng nó có thể chẳng là gì khi xét về những đổi thay thực tế. Hầu hết mọi chuyện vẫn như cũ. Bất công vẫn tiếp diễn, người nghèo vẫn cứ nghèo, toàn cầu vẫn ngập trong chiến tranh, kỳ thị chủng tộc vẫn tiếp tục kỳ thị, môi trường vẫn tiếp tục bị tàn phá, tham nhũng vẫn cứ hoành hành, và sự bất lương tiếp tục tung ra những lời dối trá của nó. Và người ta đi biểu tình, bị bắt giam, tuyệt thực, và đôi khi bỏ mạng vì sự phản kháng này, trong khi bất công, tham nhũng và bất lương vẫn cứ còn đó. Đến một lúc nào đó, chắc chắn và hợp lý, chúng ta phải tự hỏi mình câu hỏi mà Marius trong Những kẻ khốn cùng, đã hỏi sau khi bạn bè anh chết trong cuộc phản kháng, mà mọi chuyện dường như vẫn chẳng thay đổi được gì. Các anh em hy sinh vì cái gì? Có đáng để chết vì nó không?

Những câu hỏi này rất xác đáng, nhưng có thể có một câu trả lời tích cực cho chúng. Họ không chết trong tuyệt vọng, không chết vô cớ hay vì một chủ nghĩa lý tưởng phi thực tế, một giấc mơ ấu trĩ. Cái chết của họ là một sự cứu rỗi nhỏ bé cho thời điểm hiện tại, nghĩa là tác động thực tế của nó có thể không đong đếm được, nhưng hạt giống tinh thần nó gieo trong thời điểm đó cuối cùng sẽ giúp tạo nên những thứ có giá trị. Mọi phụ nữ khởi xướng phản kháng đòi quyền bầu cử đều chẳng bao giờ được đi bầu. Nhưng phụ nữ ngày nay đã được đi bầu. Hạt giống tinh thần họ gieo trong những cuộc phản kháng tầm thường đó cuối cùng đã tạo nên một chuyện thực tế.

Đôi khi bạn sẽ thấy mình khá cô đơn khi phản kháng, và có vẻ như bạn chỉ làm việc để cứu lấy sự lành mạnh của mình và hối tiếc cho sự nhục nhã và bất lực của mình. Nhưng không ai là một hòn đảo. Sự bất lực, sự nhục nhã, và sự lành mạnh của bạn là một phần trong hệ miễn dịch của toàn nhân loại. Sự lành mạnh của mọi người, phần nào dựa vào sự lành mạnh của chính bạn, cũng như sự lành mạnh của bạn dựa vào sự lành mạnh của tất cả mọi người.

Và phản kháng luôn luôn là một điều mà đức tin chúng ta thôi thúc, và thật sự là truyền lệnh phải làm thế. Có lẽ chúng ta vẫn cứ thụ động trước sự bất công, bất bình đẳng, kỳ thị chủng tộc, bàng quan trước người nghèo và Mẹ Trái đất, tham nhũng, và bất lương. Chúng ta cần phải gieo hạt giống tinh thần trong hiện tại. Làm sao để được như thế?

Không phải tất cả chúng ta (thậm chí là hầu như không phải toàn bộ chúng ta) được kêu gọi để dựng áp phích, biểu tình, bị bắt hay bỏ mạng vì chính nghĩa, trừ phi khi sự bất công hay tham nhũng quá cùng cực đến nỗi đáng phải thế. Thường thì, với hầu hết chúng ta, cuộc phản kháng của chúng ta là có thật nhưng không cần là một chứng tá tử đạo.

Tôi thích một lời khuyên từ Tổng Giám mục Paul-Andre Durocher của Gatineau, trong một bài báo mới đây trên tạp chí America. Bình luận về những căng thẳng hiện nay giữa đức tin Kitô giáo và những thách thức phức tạp từ thế giới, sau khi nhìn nhận rằng không có giải pháp dễ dàng cho vấn đề này, đức cha đã khuyên thế này: “Bước thứ nhất là nhìn nhận những căng thẳng. Thứ hai là hiểu vì sao chúng xuất hiện. Thứ ba là chấp nhận và thậm chí là đón nhận nó. Và thứ tư, là sống một đời sống đức tin Kitô giáo trưởng thành bất chấp những căng thẳng đó.” (America, April 30, 2018)

Trước mọi chuyện đang xảy ra trên thế giới chúng ta, những chuyện đi ngược lại với mọi điều chúng ta tin và trân quý, đôi khi chúng ta chỉ có thể giữ vững nền tảng đạo đức của mình, một cách khiêm nhượng mà theo tinh thần ngôn sứ.

Và bởi đó là tất cả những gì chúng ta có thể làm, nên chắc chắn thế là đủ rồi.

Tôi không phải là dân bản địa của công nghệ thông tin và truyền thông xã hội. Tôi chỉ là dân nhập cư số. Tôi không sinh ra trong thế giới của công nghệ thông tin, mà là nhập cư vào nó, từng chút một. Lúc đầu tôi sống trong một vùng khác.

Phải đến năm chín tuổi, tôi mới được sống chung với điện. Tôi từng thấy nó trước đó, nhưng lúc đó, nhà tôi, trường tôi, và cả vùng vẫn chưa có điện. Lần đầu tôi thấy nó, điện năng đúng là một khám phá khổng lồ. Và tôi lớn lên cùng máy truyền thanh, đến năm tôi 14 tuổi, nhà tôi mới có máy truyền hình. Và đây cũng là một khám phá lớn, là thức ăn nuôi sống cho tôi trong cơn đói dậy thì thèm khát kết nối với thế giới rộng lớn hơn. Điện và máy truyền hình nhanh chóng là ngôn ngữ mẹ đẻ của tôi, một cái thắp sáng nhà tôi và một cái đem thế giới vào trong nó. Nhưng điện thoại vẫn là thứ xa lạ. Năm 17 tuổi, khi tôi đi xa, nhà tôi vẫn chưa có điện thoại.

Không khó để sử dụng thành thạo điện thoại, nhưng phải mất rất nhiều năm tôi mới khá thạo trong thế giới mới của công nghệ thông tin. Máy tính, internet, website, di động, smart phone, tivi và phim ảnh qua internet, dữ liệu đám mây, truyền thông xã hội, trợ lý ảo, và vô số những ứng dụng. Đúng là một hành trình. Năm 38 tuổi, tôi mới lần đầu sử dụng đầu video, và năm 42 tuổi tôi có cái máy vi tính đầu tiên, năm 50 tuổi tôi lần đầu lướt web và dùng e-mail, năm 48 tuổi tôi có di động và lập một trang web, đến năm 60 tuổi tôi nhắn tin lần đầu tiên, và năm 65 tuổi tôi tham gia Facebook. Dù sử dụng được email, tin nhắn, và Facebook, tôi vẫn không có tài khoản Instagram hay Twitter. Tôi là người duy nhất trong nhà dòng vẫn còn đọc kinh phụng vụ bằng sách thay vì đọc trên điện thoại.

Tôi nói rằng trang sách có linh hồn còn thiết bị số thì không. Và những phản ứng với tôi cũng không được đồng cảm cho lắm. Nhưng cái lý do “có linh hồn” này, mà tôi thích cầm quyển sách hơn là một thiết bị số. Tôi không phản đối công nghệ thông tin, chỉ là tôi không rành nó. Tôi vật lộn với ngôn ngữ của nó. Thật khó để nắm bắt một ngôn ngữ mới khi đã trưởng thành, và tôi ghen tỵ với giới trẻ, những người thành thạo thứ ngôn ngữ này.

Người ta nói gì về cuộc cách mạng công nghệ thông tin? Nó tốt hay xấu?

Rõ ràng, nó có nhiều mặt tích cực. Nó cho chúng ta nắm bắt thông tin nhanh và nhiều nhất xưa nay. Thông tin là sức mạnh, và internet cùng mạng xã hội đã nâng tầm tiếp cận thông tin của chúng ta, và góp phần hiệu quả trong sự phát triển của nhiều quốc gia trên thế giới. Hơn nữa, nó còn tạo nên một ngôi làng toàn cầu. Giờ chúng ta biết hết mọi hàng xóm của mình, chứ không chỉ những người sống gần nhất. Chúng ta có nhiều thông tin và kết nối với mọi người hơn bao giờ hết.

Nhưng tất cả những sự này cũng có một mặt xấu. Đó là chúng ta nói chuyện với nhau ít hơn nhắn tin cho nhau. Chúng ta có nhiều bạn trên mạng nhưng không phải lúc nào cũng có nhiều bạn thật sự. Chúng ta xem cảnh thiên nhiên trên màn hình nhiều hơn là trực tiếp chạm vào nó. Chúng ta dành nhiều thời gian nhìn vào thiết bị trên tay mình hơn là thật sự gặp mặt nhau. Tôi đi qua một sân bay, hay một nơi công cộng nào đó, thì thường thấy đa số mọi người đang chăm chút nhìn vào điện thoại. Thế là tốt sao? Nó có thúc đẩy tình bạn và tính cộng đồng hay nó là một thứ thay thế? Còn quá sớm để khẳng định. Các thế hệ cũ đã sống qua cuộc cách mạng công nghiệp, không có cách nào để hiểu được tác động của chuyện này trong dài hạn. Tôi tin rằng, cuộc cách mạng công nghệ, cũng có tác động triệt để như cuộc cách mạng công nghiệp mà thế hệ chúng tôi đã chứng kiến. Lúc này, chúng ta không biết được nó sẽ đưa chúng ta đến đâu, tốt hay xấu.

Nhưng một mặt tiêu cực đã rõ ràng là, cuộc cách mạng công nghệ thông tin mà chúng ta đang sống, đã và đang hủy diệt những gì ít ỏi mà chúng ta vẫn cố duy trì để có một ngày Xa-bat trong đời mình. Nhà thần nghiệm thế kỷ XIII, Rumi, từng than rằng: “Tôi đã sống quá lâu ở nơi người khác có thể vươn đến.” Điều này đúng với chúng ta ngày nay hơn là cho những người sống ở thế kỷ XIII. Nhờ những thiết bị điện tử mang theo bên mình, người ta có thể tìm đến ta bất kỳ lúc nào, và thường là chúng ta để người ta tìm đến ta mọi lúc. Kết quả là chúng ta không còn có thời giờ riêng tách biệt khỏi những thứ lệ thường. Thời gian cho gia đình, thời gian giải trí, kỳ nghỉ, và cả thời gian cầu nguyện của chúng ta đang không ngừng bị biến thành thời gian “có thể tiếp cận.” Tôi e là trong khi chúng ta đang là những người có được nhiều thông tin nhất xưa nay, thì chúng ta cũng có thể trở thành những người ít ngẫm nghĩ nhất xưa nay.

Nhưng tôi chỉ là một người nhập cư về công nghệ. Tôi cần dành phán quyết này cho những cư dân bản địa của thế giới số này.

Thời này, tin vào Thiên Chúa thường bị xem là khờ dại. Với nhiều người, tin vào Thiên Chúa thì cũng như tin vào Ông già Noel và Thỏ Phục Sinh, khá hay nhưng chỉ là chuyện dành cho trẻ con, một hoài niệm ấm áp hay một ký ức cay đắng, nhưng không phải là một chuyện có thật, một chuyện đứng vững khi bị xem xét kỹ lưỡng và đứng trước những hoài nghi tăm tối thỉnh thoảng dò sâu vào đức tin của chúng ta. Có bằng chứng cho thấy Thiên Chúa hiện hữu không?

Tôi tin rằng, những lời biện giáo đích thực, có lúc cần mang tính cá nhân. Tôi xin đưa ra đây những lý do tôi vẫn tin vào Thiên Chúa, dù đang phải đối mặt với thuyết bất khả tri trong thế giới người lớn ngày nay và những đêm tối thỉnh thoảng bủa vây lấy tôi.

Trước hết, tôi tin vào Thiên Chúa, bởi tôi ý thức trong tận đáy lòng mình rằng, có một cơ chế tinh thần không thể tách rời với vạn vật. Sự sống, tình yêu, và ý nghĩa được kết nối về mặt tinh thần. Có một “nghiệp” không thể tách rời có ở khắp nơi và trong mọi sự, việc tốt tự nó là hạnh phúc, và việc xấu tự nó là sầu thảm. Các tôn giáo có những cách nói khác nhau về điều này, nhưng khái niệm này là một trong những khái niệm then chốt của mọi tôn giáo và là định nghĩa về đạo đức căn bản. “Anh em đong bằng đấu nào sẽ được đong lại bằng đấu ấy.” Đây là cách diễn đạt của Chúa Giêsu về khái niệm này. Và cũng có thể nói là: Không khí bạn thở ra chính là không khí bạn hít vào. Nói đơn giản là: Nếu chúng ta chặt hạ quá nhiều cây, thì chúng ta sẽ sớm hít vào khí ôxy-cácbon. Nếu chúng ta phát ra yêu thương, thì sẽ gặp yêu thương. Nếu chúng ta phát ra thù hận và giận dữ, thì sẽ sớm thấy mình bị vây quanh bởi thù hận và giận dữ. Hiện thực có một cơ cấu, với sự thiện nảy sinh sự thiện, và sự dữ nảy sinh sự dữ.

Tôi tin vào Thiên Chúa vì tôi thấy sự hỗn loạn đến mù quáng vẫn không thể nào biến nó thành đạo đức căn bản. Chỉ có Thiên Chúa toàn năng mới có thể xây dựng được hiện thực như chúng ta có lúc này.

Lý do tiếp theo tôi tin vào Thiên Chúa là vì tôi thấy sự hiện hữu của linh hồn, trí khôn, yêu thương, vị tha, và mỹ thuật. Những điều này không thể đơn giản nảy sinh từ hỗn loạn, từ hàng tỷ tỷ thứ bất kỳ xuất hiện trong vũ trụ, mà không có một sức mạnh yêu thương thúc đẩy qua hàng tỷ năm. Những hỗn loạn vô trật tự, thiếu khôn ngoan và tình yêu, không thể tạo ra linh hồn và mọi sự cao đẹp nhất bên trong nó, là trí khôn, yêu thương, vị tha, thiêng liêng và mỹ thuật. Tâm hồn chúng ta và mọi thứ cao đẹp quý báu trong nó, thật sự chỉ là sản phẩm của những sự ngẫu nhiên trong một tiến trình vô định hay sao?

Tôi tin vào Thiên Chúa, vì nếu tâm hồn chúng ta có thật, thì Thiên Chúa cũng thế.

Một điều nữa, tôi tin vào Thiên Chúa vì Tin Mừng có tác dụng, nếu chúng ta thực hiện. Những gì chúng ta thấy nơi Chúa Giêsu và những gì Ngài dạy, đồng hưởng với những gì quý báu nhất, cao cả nhất, và ý nghĩa nhất trong cuộc đời và trong mỗi người chúng ta. Hơn nữa, điều này thể hiện trong cả cuộc đời chúng ta. Bất kỳ lúc nào tôi có đức tin và dũng cảm dể sống Tin Mừng, để liều lĩnh vì sự thật, thì tôi luôn thấy năm chiếc bánh biến ra nhiều cho hàng ngàn người ăn và thấy Đavid đánh bại Goliath. Nhưng Tin Mừng chỉ thành hiện thực khi tôi táo bạo thực hiện nó.

Dĩ nhiên có thể có người phản đối rằng nhiều người chân thành, đầy đức tin đã liều cả mạng sống, và tin vào Tin mừng, nhưng lại không được gì mấy. Họ kết thúc trong cảnh nghèo, khốn khổ, mất mát. Nhưng đấy là xét đoán của chúng ta theo tiêu chuấn thế gian này, theo Tin Mừng của Thịnh vượng, một thứ nói rằng kẻ chiến thắng là những ai đạt được nhiều nhất trong đời này. Tin Mừng của Chúa Giêsu gạt nó đi. Bất kỳ ai cố hết sức mình để trung tín sống Tin Mừng, thì sẽ được ban một điều vượt trên cả thành công thế gian, cụ thể là một niềm vui thâm sâu hơn của cuộc đời đáng sống, một niềm vui mà chính Chúa Giêsu đã bảo đảm là sâu sắc hơn, và bền vững hơn bất kỳ niềm vui nào khác.

Tôi tin vào Tin Mừng vì Tin Mừng! Và cầu nguyện cũng vậy!

Cuối cùng nhưng không kém quan trọng, tôi tin vào Thiên Chúa vì cộng đoàn đức tin có từ xa xưa, từ thời Chúa Giêsu sống, chết, và phục sinh, cộng đoàn đó đã rửa tội cho tôi đi vào đức tin. Xuyên suốt lịch sử, mọi cộng đồng nhân loại đều là một cộng đồng đức tin, tin vào Thiên Chúa, thờ phượng, một nghi lễ thiêng liêng.

Tôi tin vào Thiên Chúa vì sự tồn tại của các gia đình đức tin, sự tồn tại của giáo hội và bí tích.

Luận văn tiến sỹ của tôi là về các bằng chứng kinh điển về sự hiện hữu của Thiên Chúa, lập luận về sự hiện hữu của Thiên Chúa từ các trí giả lớn trong lịch sử: Anselm, Thomas Aquinas, Descartes, Leibnitz, Spinoza, và Alfred North Whitehead. Tôi đã viết gần 500 trang nói rõ và đánh giá những bằng chứng này, rồi cuối cùng đi đến kết luận rằng:

Chúng ta không tin vào Thiên Chúa vì sức thuyết phục của một phương trình toán học hay một tam đoạn luận logic. Chúng ta thấy Thiên Chúa hiện hữu thật, khi sống một cuộc đời chân thật, thành tâm.