Ngày nay, trong chính trị cũng như trong diễn ngôn xã hội nói chung, việc nói đến sức mạnh thô bạo của con người, bạo lực và quyền lực như những yếu tố cần thiết để dẫn dắt đời sống ngày càng trở nên dễ chấp nhận. Thậm chí, lòng cảm thông đôi khi còn bị gọi thẳng thừng là một điểm yếu.

Một chuyện là khi người ta nói rằng sức mạnh, bạo lực và quyền lực thực sự đang chi phối thế giới; nhưng việc khoác cho điều đó một chiếc áo Kitô giáo thì lại là một sai lầm nguy hiểm. Nói gọn lại, điều này hoàn toàn đối nghịch với Đức Giêsu, như các sách Tin Mừng cho thấy rất rõ.

Tin Mừng định nghĩa sức mạnh và yếu đuối như thế nào?

Suốt nhiều thế kỷ, dân được tuyển chọn, trong thân phận bị áp bức, đã khao khát và cầu nguyện cho một Đấng Mêsia từ Thiên Chúa, Đấng sẽ xuất hiện với sức mạnh đáng sợ, đánh bại kẻ thù, mang lại thịnh vượng, và quy tụ họ thành một cộng đồng bằng một sức mạnh, bạo lực và quyền lực siêu phàm. Nhưng đó không phải là điều họ nhận được.

Hoàn toàn trái ngược với mọi mong đợi của họ, khi lời cầu xin và hy vọng cuối cùng được đáp lại, Đấng Mêsia mà họ hằng mong chờ đã xuất hiện không phải như một siêu nhân, mà như một hài nhi bất lực, không thể tự nuôi sống mình, bất lực trong việc tự chăm sóc để lớn lên.

Đúng là khi trưởng thành, Người đã làm nhiều phép lạ và đôi khi biểu lộ một sức mạnh, một quyền năng siêu nhiên. Tuy nhiên, quyền năng Người thể hiện trong các phép lạ không bao giờ mang tính chính trị, quân sự hay đe dọa bằng sức lực thể lý. Các phép lạ ấy luôn là sự tỏ bày lòng trắc ẩn và sự trung tín của Thiên Chúa.

Có một lối chơi chữ thú vị trong Tin Mừng khi nói về “quyền năng” hay “thẩm quyền”. Tin Mừng dùng ba từ Hy Lạp khác nhau. Đôi khi, quyền năng được gọi là Energia — loại sức mạnh mà một vận động viên ngôi sao mang vào sân thi đấu; đôi khi quyền năng được gọi là Dynamis — loại sức mạnh mà một ca sĩ nhạc rock có thể mang lên sân khấu. Nhưng mỗi khi Tin Mừng nói đến Đức Giêsu là Đấng có quyền năng hay có thẩm quyền, các tác giả không bao giờ dùng những từ ấy. Thay vào đó, họ dùng từ Exousia (một từ mà tiếng Anh không có tương đương trực tiếp, dù chúng ta có thể nắm bắt được ý nghĩa).

Exousia là quyền năng nghịch lý mà một em bé mang vào trong một căn phòng. Bề ngoài, nó trông như sự bất lực, nhưng xét cho cùng, đó lại là quyền năng lớn nhất — sự dễ bị tổn thương, quyền năng luân lý có khả năng tạo nên sự thân mật.

Nói đơn giản: nếu đặt ba người vào cùng một căn phòng — một vận động viên đang ở đỉnh cao thể lực, một ngôi sao nhạc rock có thể làm bùng nổ cả sân vận động, và một em bé — thì ai mới là người có quyền năng lớn nhất? Đức Giêsu trả lời câu hỏi ấy.

Chúng ta thấy điều này rất rõ trong cách Người chết. Khi Người treo trên thập giá, đau đớn và bị làm nhục, Người bị chế nhạo: “Nếu ông là Con Thiên Chúa, hãy xuống khỏi thập giá đi! Nếu ông có quyền năng thần linh, hãy tỏ ra xem!” Đức Giêsu không mắc bẫy. Thay vì biểu lộ kiểu quyền năng mà chúng ta thường nghĩ Thiên Chúa nên dùng, Người lại chọn một quyền năng khác, cao hơn. Trong sự bất lực của mình, Người phó thác Thần Khí trong tình yêu và lòng cảm thông, và chính trong điều đó, Người cho chúng ta thấy nơi chốn mà sự thân mật được sinh ra.

Hơn nữa, giáo huấn của Đức Giêsu không thể rõ ràng hơn. Trong Bài Giảng Trên Núi (có lẽ là bộ luật luân lý vĩ đại nhất từng được viết), Người khẳng định rằng sức mạnh, bạo lực và quyền lực của con người không phải là điều làm nên Nước Trời.

Vậy điều gì tạo nên cộng đoàn và sự thân mật giữa chúng ta?

Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó, vì Nước Trời là của họ.
Phúc thay ai sầu khổ, vì họ sẽ được ủi an.
Phúc thay ai hiền lành, vì họ sẽ được đất làm gia nghiệp.
Phúc thay ai đói khát sự công chính, vì họ sẽ được no thỏa.
Phúc thay ai xót thương người, vì họ sẽ được xót thương.
Phúc thay ai có tâm hồn trong sạch, vì họ sẽ được thấy Thiên Chúa.
Phúc thay ai xây dựng hòa bình, vì họ sẽ được gọi là con Thiên Chúa.
Phúc thay ai bị bách hại vì sự công chính, vì Nước Trời là của họ.
(Mt 5,3–11)

Đáng buồn thay, trong chính trị và trong diễn ngôn xã hội hôm nay (vốn thường thiếu hẳn sự văn minh), người ta ngày càng đặt niềm tin vào sức mạnh thô bạo của con người — quyền lực chính trị, quyền lực kinh tế, quyền lực quân sự, quyền lực truyền thông xã hội, đặc quyền lịch sử. Như nhiều chính trị gia ngày nay tuyên bố, đó mới là những gì “thực tế”. Chúng quyết định mọi sự trong thế giới này. Chính kẻ mạnh, kẻ quyền thế và người giàu mới là những người thừa hưởng những điều tốt đẹp của trần gian. Còn những ai nghèo trong tinh thần, ai than khóc, ai hiền lành, ai xót thương, ai bị bách hại, thì sẽ bị bỏ lỡ cuộc sống. Và nền tảng của tất cả điều đó là niềm tin rằng lòng cảm thông là một điểm yếu.

Trước thực trạng ấy, chúng ta phải nói gì? Phản ứng của người Kitô hữu nên là gì?
Từ thuở ban đầu của lịch sử nhân loại, sức mạnh và quyền lực thô bạo luôn tự khẳng định mình và thường là lực chi phối việc hình thành lịch sử. Người hiền lành không phải lúc nào cũng được thừa hưởng trái đất này (ít nhất là trái đất này). Và hôm nay, người hiền lành đang bị đe dọa từ mọi phía. Tuy nhiên, dù có thể hữu dụng về mặt chính trị hay kinh tế đến đâu, kiểu sức mạnh và quyền lực trần trụi ấy không thể khoác lên mình chiếc áo của Đức Giêsu và Tin Mừng. Nó hoàn toàn đối nghịch với Đức Giêsu và với Tin Mừng.