Một câu châm ngôn xưa nói rằng quyển sách bạn cần đọc sẽ tự tìm đến bạn. Tôi tin điều đó, dù rõ ràng là các quyển sách cần sự giúp đỡ nhỏ từ phía người đọc, họ cần cần lục lọi trong các tiệm sách, nghe bạn bè giới thiệu và theo dõi điểm sách. Và rồi những chuỗi ngẫu nhiên kết hợp lại sẽ đưa quyển sách đến với bạn.

Quyển sách nào đã tìm đến tôi năm nay? Đây là những quyển gắn kết với tôi nhất:

Trong số tiểu thuyết.

Ba quyển tiểu thuyết của Jhumpa Lahiri, Trái đất xa lạ (Unaccustomed Earth), Người trùng tên (The Namesakes), và Thông dịch viên của các Bệnh tật (Interpreter of Maladies), cho thấy một thông tuệ xúc cảm lớn lao giúp bóc trần cơ chế của tâm hồn, hôn nhân và đời sống gia đình.

Mái vòm mùa đông (The Winter Vault) của Anne Michaels, một câu chuyện u ám, nhưng là tác phẩm hay nhất tôi đọc trong năm nay. Ở đó văn xuôi bao bọc lấy thơ. 

Ông Ibrahim (Monsieur Ibrahim) của Eric-Emmanuel Schmitt, là một quyển sách nhỏ, nhưng phụ truyện của nó, bức thư của một thanh niên chết vì ung thư, là một truyện đặc biệt.

Quá nhiều hạnh phúc (Too Much Happiness) của Alice Munro, là tập hợp những truyện ngắn, phần lớn u ám, gợi lên những dằn vặt lạ lẫm, nhưng tôi nghĩ không ai bì kịp bà trong thể truyện ngắn. Các trang sách tự nó lật qua.

Huyền kinh (The Secret Scripture) của Sebastian Barry, sẽ bắt lòng kiên nhẫn của bạn nín thở, nhưng tác phẩm này được viết theo truyền thống lâu đời của thần thoại Ailen, nên đã tô điểm thêm cho tiết tấu chậm rãi của nó.

Đêm thứ sáu (Friday Night) của Joanna Trollope là một tác phẩm nhẹ nhàng, thuộc loại đọc bỏ túi, nhưng lại mang một thông tuệ xúc cảm cao nhất trong số này.

Trong số khảo luận và tiểu sử.

Ba chiếc tách trà (Three Cups of Tea), của David Oliver Relin và Greg Mortenson, là câu chuyện về một vị anh hùng chân thật nhằm dạy chúng ta biết, đáp lại chủ nghĩa khủng bố phải dùng giáo dục và tình bạn chứ không dùng chiến tranh.

Ham muốn rượu chè (Wishful Drinking), của Carrie Fisher là một tuyệt phẩm về sự dí dỏm thông minh và lời đáp đối với tật tự thương hại mình.

Đối mặt với Con rồng, Đương đầu với bệnh vĩ cuồng về truyền thống thiêng liêng và cá nhân (Facing the Dragon: Confronting Personal and Spiritual Grandiosity) của Robert Moore, cuối cùng đã viết lên trang giấy bản chất thiết yếu của một nhà tư tưởng lớn.

Mảnh vỡ cuộc đời (Fragments of a Life), của Kevin Rafferty, là tự thuật khiêm tốn của một người cống hiến vĩ đại cho giáo hội, đã dành cả cuộc đời để viết nên một biên niên sử xuất sắc về Giáo hội Công giáo La Mã từ năm 1950 đến năm 2008.

Các quyển chú dẫn Thánh Kinh súc tích cho các mùa chính trong năm của Raymond Brown: Đức Kitô chịu đóng đinh trong Tuần thánh (The Crucified Christ in Holy Week); Đức Kitô Phục sinh trong mùa Phục Sinh (A Risen Christ in Eastertime), Đức Kitô đang đến trong mùa Vọng (A Coming Christ in Advent), là những quyển sách nhỏ xuất sắc, tổng hợp các hiểu biết sâu sắc dùng cho đại chúng của một trong những học giả Kinh thánh lớn của thời đại chúng ta. Những quyển này đáng để đọc đi đọc lại nhiều lần.

Mục lục tự vẫn, đặt lại thứ trật trong cái chết của cha tôi (The Suicide Index, Putting My Father’s Death in Order), là hai hồi ký của Joan Wickersham trong nỗ lực cố thấu hiểu việc cha cô tự vẫn. Bút pháp hay và có hiệu quả giúp cho những ai đã có những trải nghiệm tương tự.

Tác phẩm của Trevor Herriot, Cây cối, Bầu trời, Ca hát – Hứa hẹn và hiểm họa trong thế giới của loài chim đồng cỏ (Grass, Sky, Song – Promise and Peril in the World of Grassland Birds) là một trong những quyển sách hay nhất tôi đã đọc năm nay. Đây là quyển sách về loài chim, nhưng thực sự, nó sâu sắc hơn, nói đến cuộc sống, luân lý, và tương lai chúng ta. Thách đố luân lý phải được viết ra như vậy.

Sự bừng tỉnh lớn lao: Phục hồi Niềm tin và Chính trị trong Thời Hậu Quyền Tôn giáo ở Mỹ (The Great Awakening: Reviving Faith and Politics in a Post-Religious Right America) của Jim Wallis, nói rõ những dấu hiệu hy vọng trong nền văn hóa chúng ta, đặc biệt sự gắn kết của hai điều, công bình và đức tin. Theo Wallis, Dorothy Day của thế hệ chúng ta, cánh tả tìm kiếm Thiên Chúa, cánh hữu tìm kiếm người nghèo. Điều này báo trước một tương lai tốt lành. Wallis sẽ hay hơn nếu không luôn quá ngắn gọn.

Rời bỏ Giáo hội, Hồi ký về Đức Tin (Leaving Church, A Memoir of Faith) của Barbara Brown Taylor là hồi ký của một nữ thừa tác vụ trong giáo hội và đối diện với những phức tạp bẩm sinh của giáo hội. Một đánh giá chính chắn và trưởng thành không khiển trách và tự thương hại. Một quyển sách hay cho người làm mục vụ trong giáo hội hay đang làm mục vụ hòa giải.

Bàn thờ của Thế giới – Bản đồ địa dư Đức tin (An Altar in the World – A Geography of the Faith) của Barbara Brown Taylor, là một trong những quyển sách hay về “thâm nhập vào thời điểm hiện tại”. Bà đưa ra những chỉ dẫn cân bằng tốt đẹp về việc làm sao thâm nhập vào thời điểm hiện tại, và, một điểm quan trọng, làm sao để nâng những kinh nghiệm sống thường ngày thành hy lễ.

Tác phẩm chuyên sâu

Thời đại Thế tục (A Secular Age) của Charles Taylor, là một quyển sách lớn, không phải loại bỏ túi đọc qua đường. Chuyên ngành của chúng tôi đã học tác phẩm này suốt năm qua. Đây là câu chuyện tìm lại dấu vết gốc rễ của ý thức thế tục ở cả hai nghĩa, sự tan vỡ ảo mộng của ý thức chúng ta trước đây và, một cấu trúc xác thực của chủ nghĩa nhân văn có tham vọng thay thế đức tin. Rất khó đọc nhưng đáng để cố gắng đọc.

Tôi ghi lại cho bạn một mẫu văn của Anne Michael: “Chỉ có tình yêu thật mới chờ khi chúng ta đi trong sầu khổ. Đó là điều đáng tin thật sự trong lòng mỗi người. Trong mọi anh hùng ca, mọi chuyện kể đã đi suốt bao đời, luôn luôn có cùng một sự thật: tình yêu phải chờ đợi những vết thương để được chữa lành. Đợi chờ này, chúng ta phải thực hiện cho nhau, không phải với lòng thương hại, hay phê phán, nhưng trong tha thứ, nơi chúng ta gặp nhau. Có bao nhiêu người sẵn lòng chờ đợi theo cách này? Số đó quá ít ”